# Bazaj radikoj Esperanto-Esperanto (IA5 TXT P-Z)
#
# (C)2002 Wouter F. Pilger, NL8223ZS26 
# http://www.xs4all.nl/~pilger/wfp/
# stato: 2002-12-01
#
#
# ^Ciuj rajtoj rezervitaj. Tous droits r'eserv'es. 
# All rights reserved. Reprodukto nur kun anta~ua permeso.
# 
# 
# >2500 radikoj
# > >25.000 vortoj
# 
# 
# Verko prilaborata. Sen ia garantio. ^Gi povas ^san^gi^gi ^ciutage. 
# _Nur_ por via propra uzo vi rajtas fari _unu_ paperan kopion.
# 
# 
# ATENTU! ^Ci tio _ne_ estas "difin-vortaro". ^Gia celo estas nur, helpi al
tiuj, kiuj legas ion en Esperanto, kaj renkontas nekonatan vorton _en
kunteksto_, kompreni ^gin, donante indikojn per kiel eble elementaj vortoj.
# {*0}: iloj; {*1}-{9}: radikoj la~u ofteco kaj utilo (la~u la Akademia
'Baza Radikaro Oficiala'); {X}: aldono. (Grupoj {9} kaj {X} fakte ne estas
tre bazaj...)
# ({*0}-{*6}: ^c. 950 radikoj / {*0}-{X}: ^c. 2700 radikoj)
# 
#
# ^ci tie: * ^c^g^h^j^s~u^C^G^H^J^S~U 
#
# HTML ISO-8859-3 Latin-3 : breo-al3.htm
# HTML UTF-8 UNIKODO : breo-au8.htm
# HTML ASCII IA5 : breo-aa5.htm
# TXT IA5 A-^G: breo-1a5.txt
# TXT IA5 H-O : breo-2a5.txt
# TXT IA5 P-Z : breo-3a5.txt
#
#
-------
#
#   Libro-forma versio aperis en decembro 2001:
#   Wouter F. Pilger: Baza Esperanta Radikaro,
#   Rotterdam: UEA, 160 p., 18x11 cm, ISBN 92-9017-076-X.
#   www.uea.org/katalogo/
#
-------
#
# _gramatikaj fina^joj_
# 
# -o : [io ekzistanta]
# -a : [kvalito; aparteno; rilato]
# -j : du a~u pli [>=2]
# -n : -o -as ---> -on / -on <--- -as -o
# -e : [maniero; cirkonstanco; loko]
# -n : [al] -o -as ---> -en / -en <--- -as -o
# -i : [ago/stato]
# -as : [ago/stato: nun, ^ciam, kutime]
# -is : [ago/stato: anta~u nun]
# -os : [ago/stato: post nun]
# -u : [ago/stato: peto, konsilo, ordono]
# -us : [ago/stato: kondi^ca]
# 
# 
#      _aktiva:_
# -ant- : [komencinta, ne fininta, dum la ago]
# -int- : [fininta, post la ago]
# -ont- : [ne jam komencinta, anta~u la ago]
#       _pasiva:_
# -at- : [komencita, ne finita, dum la ago]
# -it- : [finita, post la ago]
# -ot- : [ne jam komencita, anta~u la ago]
# 
# 
# _prefiksoj kaj sufiksoj por vortkonstruo_
# 
# -ado : [da~ura a~u ripeta ago]
# -a^jo : [io konkreta]
# -ano : [homo: membro; lo^ganto]
# -aro : [multaj kiel unu tuto]
# bo- : [parenco per geedzi^go]
# ^cef- : [plej grava]
# dis- : [al pluraj direktoj]
# -ebla : [oni povas fari]
# -eco : [kvalito mem de iu/io]
# -eg- : [tre granda; tre forte]
# -ejo : [loko, kie]
# ek- : [(subite) komenci]
# -ema : [inklino a~u ^sato]
# -enda : [oni devas fari]
# -ero : [fragmento, peco da]
# -estro : [homo: kiu gvidas, regas, prezidas]
# -et- : [tre malgranda; tre malforte]
# ge- : [la du seksoj kune]
# -ido : [infano; juna besto]
# -igi : [fari -a, -o; ka~uzi ke io/iu -as]
# -i^gi : [ekesti -a, -o; kvaza~u iu -as ^gin]
# -ilo : [instrumento, rimedo]
# -ino : [virino; naski-pova individuo]
# -inda : [estas bone, fari; merito]
# -ingo : [io, en kion oni metas tion, por teni ^gin]
# -isto : [profesia homo; sportulo; ism-ano]
# -ismo : [pens-aro; malsano]
# mal- : [tute ne; inverse; kontra~ue]
# mis- : [ne ^guste; erare]
# -obla : [kvanto; fojoj: triobla=3x]
# -ona : [parto: duona=1/2]
# re- : [denove, ankora~ufoje; inversdirekte]
# -ujo : [io, en kio]
# -ulo : [homo tia]
# -um- : [io kun ia rilato al]
# 
# --------------------------------------------------
#
# 
# -p-
# 
# paco : * sen milito; sen bataloj; sen kvereloj {*3}
# pacienca : * trankvile atendanta {*6}
# paciento : homo kuracata {X}
# Pacifiko : la oceano inter Azio, A~ustralio kaj Ameriko {9}
# pa^cjo : kara vorto por patro (pa(tro) + -^cjo) {8}
# pafi : * ^jeti ion per ilo, kun la celo vundi a~u mortigi; ^jeti ion
(kuglon) per ilo (pafilo), per eksplodo {*6}
# pagi : * doni monon por ricevi ion (objekton a~u servon) {*3}
# pa^go : * unu flanko de unu folio de libro a~u gazeto {*5}
# pajlo : seki^gintaj a~u sekigitaj firmaj herboj (sekaj ^salmoj) {7}
# pako : * kune ^cirka~uvolvitaj a^joj (por pli facila portado, a~u por ke
ili ne disfalu); paki: fari pako(j)n; enpaki (a^jojn en valizo) {*5}
# pala : senkolora; kun malforta koloro {7}
# palaco : granda luksa domo de re^go, ri^culo,... {8}
# palato : la supro de la bu^sa kava^jo {9}
# paliso : fosto kun pinta supro; fosto sub domo {9}
# palmo : varmlanda planto kun senbran^ca trunko, el kies supro kreskas
grandegaj folioj {9}
# palpi : provi senti per la fingroj {9}
# palpebro : peco de ha~uto, per kiu oni povas fermi okulon {9}
# palto : vesto super vestoj, ofte malpli longa ol mantelo {9}
# pano : * man^ga^jo bakita el faruno (muelita greno) {*4}
# paneo : akcidenta nefunkciado de aparato, a~uto,...; panei: halti,
misfunkcii pro paneo {9}
# paniko : subita kolektiva teruro, ofte sen sufi^ca ka~uzo {X}
# panjo : kara vorto por patrino (pa(trino) + -njo) {8}
# pantalono : * vesto kovranta la du krurojn aparte {*6}
# pantoflo : (ofte mola) ^suo por uzo en la domo {9}
# papo : ^cefa estro de la Rom-katolika eklezio; (figure:) iu, kies ^ciujn
vortojn iuj kredas {9}
# papago : birdo kun brilaj plumoj kaj hoka beko _(Psittaci)_ (iuj povas
senkomprene ripeti vortojn); (figure:) homo, kiu senkomprene ripetas ies
dira^jojn; (papagi: senkomprene ripeti) {9}
# papero : * materialo, sur kiu oni skribas leterojn kaj presas librojn a~u
gazetojn {*4}
# papilio : insekto kun kvar relative grandaj, ofte koloraj flugiloj
_(Lepidoptera)_ {9}
# paro : * duo de samspecaj aferoj (paro da ^suoj, paro da gantoj,...); du
interligitaj homoj (geedza paro,...); para: (pri nombroj) senreste
dividebla per 2 [2, 4, 6, 8,...]; nepara: [1, 3, 5, 7,...] {*6}
# paradizo : loko, kie ^cio estas bona (en rakontoj kaj en religio) {9}
# paralelo : linio, ^cie je sama distanco de alia linio {9}
# para^suto : kunmeta^jo el tuko kaj ^snuroj, kiu bremsas faladon (post
salto el flugma^sino) {9}
# pardoni : * diri: "ne estis bone, ke vi faris tion, sed nun estas bone
inter ni" {*4}
# parenco : * familiano [frat(in)o, patr(in)o, av(in)o, onkl(in)o,
fil(in)o, nep(in)o, kuz(in)o, nev(in)o,...] {*6}
# parfumo : bon-odora substanco solvita en alkoholo a~u oleo {8}
# parko : (ofte barita) terpeco kun herbejoj, arbustoj, arboj, floroj
(kutime plantitaj) por plezuro; loko por provizore restigi a~utomobilojn;
parki (a~uton): provizore restigi {8}
# parkere : havante ion en sia memoro, tiel, ke oni povas diri a~u fari
^gin sen helpo, tute ^guste; parkerigi: enmemorigi {X}
# parlamento : elektita deputitaro, reprezentantaro de la popolo en
demokratia ^stato {9}
# paroli : * diri vortojn kaj frazojn {*2}
# parto : * ne la tuto, sed ligita (nun a~u iam) al la tuto {*3}
# partio : grupo da homoj kun samaj politikaj kaj sociaj opinioj; unu el du
flankoj en diskuto a~u batalo {7}
# participo : (gramatiko:) adjektivo a~u adverbo, kiu montras agon a~u
staton en rilato al la priparolata tempo a~u situacio (en Esperanto kun unu
el la sufiksoj: -ant- -at- -int- -it- -ont- -ot-) {X}
# partopreni : ^ceesti kaj kunfari (ekskurson, kongreson, diskuton,...);
fari ion kune kun aliaj homoj (part/o/pren/i) {X}
# pasi : * ne resti; ne halti; preteriri sen halto; trairi sen halto; iom
post iom malaperi a~u ne plu okazi (la semajno pasis sen gravaj okaza^joj;
la pluvo pasis); pasigi: irigi de loko al loko sen halto; igi (tempon)
pasi, farante ion (kie vi pasigis vian libertempon?) {*3}
# pasa^gero : iu, kiu veturas per veturilo, ne veturigante ^gin {9}
# pasero : birdeto kun mallonga, fortika beko, kiu vivas preska~u ^cie, kie
vivas homoj _(Passer)_ {9}
# pasio : fortega vola emocio; ardega amo; kompleta sindedi^co {8}
# pasiva : ne mem aganta; iu/io agas al a~u pri tiu (iu/io (=la
aktiva)...-as/-is/-os min/lin/^sin/^gin/... (=la pasivan);
mi/li/^si/^gi/... (=la pasiva) estas/estis/estos ...-ata/-ita/-ota de iu/io
(=la aktiva)) {X}
# pasporto : legitimilo, dokumento por voja^gi al eksterlando {7}
# pasto : * pli-malpli densa miksa^jo el faruno kaj akvo a~u lakto, por
fari man^ga^jon (panon, kukon,...); simila knedebla substanco {*6}
# pastro : funkciulo en religio, kiu faras a~u gvidas di-servojn {7}
# pa^si : * piede iri; meti unu piedon anta~u la alian; pa^so: unu tia
pied-meto; distanco de unu pa^so {*4}
# pa^sti : konduki brutojn (bovojn, kaprojn, ^safojn,...) sur kampo, por ke
ili man^gu (herbon,...) {8}
# pato : malprofunda senkovrila poto kun longa tenilo, uzata por friti
man^ga^jon en ^gi {8}
# patro : * naskiginto (en rilato al la naskigita infano) (patrino:
naskintino (en rilato al la naskita infano)) {*2}
# patrono : gravulo a~u sanktulo kiel protektanto {8}
# pa~uzi : nelonge interrompi agadon; provizore ^cesigi {8}
# pavo : birdo, kies virbirdo povas ventumil-forme montri la plumojn de sia
vosto _(Pavo)_ {9}
# peco : * parto el tuto, ne (plu) ligita al la tuto; rompa^jo; ero; unu el
multaj samaj a~u similaj {*3}
# pedalo : parto de aparato, kiun oni movas per piedo {X}
# pejza^go : terpeco kiel (plezuriga) rigarda^jo por homaj okuloj {8}
# peki : malobservi religian a~u moralan normon {7}
# pekli : trempi en sala likvo (por konservi,...); pri^suti per salo {9}
# peli : * irigi, kurigi anta~u si; forkurigi {*6}
# pelto : preparita besta felo por fari veston {8}
# peni : * multe provi, forte labori por fari ion {*4}
# pendi : * esti fiksita supre, sed krome ne; pendigi: fiksi nur je la
supro; pendumi: ekzekuti kondamniton, pendigante lin per ^snuro ^cirka~u la
kolo {*5}
# pendolo : (longa) peza^jo, pendanta je fiksa punkto kaj balanci^ganta
(svingi^ganta) tien kaj reen la~u egalaj temperoj; pendoli: svingi^gi kiel
pendolo {9}
# penetri : eni^gi profunde en ion; profunde enigi sin {8}
# peniko : bastoneto kun aro da haroj je unu ekstremo, uzata por ^smiri ion
(por glui, farbi, pentri,...) {8}
# pensi : * havi ideojn en la kapo; labori per kapo {*3}
# pensio : regula (^ciumonata,...) pago pro iama laboro ne plu farata (al
pensiulo: iu, kiu pro a^go a~u invalidi^go ne plu laboras, sed ja ricevas
pagon pro tiu anta~ua laboro); pensii: alju^gi, pagi pension al... {9}
# penti : senti mal^gojon pro malbona faro, kiun oni faris, kun intenco ne
plu fari tion a~u tiel {8}
# pentri : * fari (desegni) bildon per farboj {*6}
# per : * [ilo, rimedo]; uzante; utiligante (mi tran^cas per tran^cilo; ^si
veturis per a~uto; li skribis per grandaj literoj) {*1}
# peri : transdoni; havigi ion al iu per siaj klopodoj; fari ion (a^ceti,
vendi, kontrakti) ne por si mem, sed por iu alia (je ties respondeco, risko
kaj kostoj) (per/i) {X}
# perdi : * ekmalhavi {*3}
# perei : morti pro akcidento; neatendite (akcidente) detrui^gi, perdi^gi,
nenii^gi {9}
# perfekta : tute tia, kia ^gi devas esti; senmanka; tute prete farita {8}
# perfidi : mallojale endan^gerigi; trompe fari ion kontra~u la atendoj a~u
la intereso de iu {8}
# periodo : (iom longa) peco de tempo; tempo inter du el multaj samaj
okaza^joj, kiuj okazadas kun regulaj intertempoj {9}
# perlo : brile blanka a~u ar^gentkolora globeto (el perlamoto), esti^ganta
en konkoj de iuj moluskoj (i.a. ostro) {9}
# permesi : * diri, ke estas bone, ke iu faros ion; diri: "mi ne
kontra~uas, ke vi faru tion" {*3}
# perono : kelk^stupa ^stuparo, kun pli lar^ga plata supro, anta~u domo;
simila afero por faciligi eniron en tramon a~u trajnon, a~u ^sar^gadon de
^sar^g-a~utoj {9}
# persekuti : da~ure postsekvi (por fari ion malbonan al iu) {7}
# persiko : tre sukoplena frukto de persik-arbo _(Prunus persica, vulgaris,
Amygdalus persica)_ {9}
# persisti : da~urigi, plu fari malgra~u malhelpoj {9}
# persono : * homo, konebla la~u nomo a~u funkcio; homo kun siaj propraj
ecoj; (gramatiko:) parolanto ("unua persono"), alparolato ("dua persono")
a~u priparolato ("tria persono"); personeco: la propraj (ne-korpaj) ecoj de
iu homo, kiel tuto {*3}
# pesi : mezuri, kiom peza io estas (per pesilo) {7}
# peti : * diri, ke oni deziras ekhavi a^jon a~u servon; diri, ke oni
deziras, ke iu faru ion {*2}
# petoli : fari ne bezonatajn, viglajn, amuzajn agojn (ofte nepripensitajn)
{7}
# petrolo : ^ciu el diversaj likvoj el ter-oleo (lampa oleo, benzino,...)
{8}
# peza : * (science:) (forte) altirata de Tero a~u de la planedo, kie oni
trovi^gas (mezurate per nutonoj); (praktike, sur Tero:) (kun granda) mezuro
la~u gramoj a~u kilogramoj ("pezo" = "maso mezurata per pesado") {*5}
# pia : ame respekta al dio kaj religia^joj {9}
# piano : muzikinstrumento kun kordoj frapataj per klavara me^hanismo {9}
# piceo : pingloarbo kun disaj pingloj _(Picea)_ {9}
# piedo : * la parto de la korpo, sur kiu homo a~u besto iras; piedpilko:
(sporto:) futbalo {*3}
# piedingo : ringo pendanta de la selo (sidilo) de ^cevalo, en kiun
rajdonto metas sian piedon (pied/ing/o) {X}
# pigo : birdo el la korvo-familio, nigra-blanka kun longaj vostoplumoj
_(Pica)_ {9}
# piki : * pu^si (per pinta ilo) en unu punkto; vundi per akra pinta ilo
{*6}
# pilo : fonto de elektra energio el ^hemia energio (kelkaj kune: baterio)
{8}
# pilko : * globforma ludilo {*6}
# piloto : veturigisto de aviadilo; gvidisto por ^sipoj, por eniri havenon
a~u por ^sipi sur (por la ^sipestro ne konata) rivero; piloti: direkti,
gvidi kiel piloto {9}
# pino : pinglo-arbo kun pingloj en tufoj _(Pinus)_ {7}
# pin^ci : kunpremi per du fingroj (a~u simile per aparato) {8}
# pinglo : * metala stangeto kun pinto je unu fino, uzata por fiksi ion,
trapikante per ^gi; juvelo a~u insigno provizita per pinglo; folio
pingloforma; pingli: fiksi per pinglo(j) {*6}
# pinto : * akra, pika fino de io {*6}
# pio^co : hak-fosilo (en formo de litero T) el ligna tenilo kaj metala
peco kun du ekstremoj: unu pinta kaj unu plata {8}
# pioniro : iu, kiu preparas neniam kulturitan teron; soldato, kiu preparas
la vojon por armeo: konstruas pontojn,...; iu, kiu laboras por nova ideo
{9}
# pipo : tubo fini^ganta per ujeto, en kiun oni metas tabakon, kiun oni
bruligas por fumado {7}
# pipro : (akra spico el la sekigita) frukto de pipro-arbusto _(Capsicum
annuum, frutescens...)_ {9}
# piro : sukplena, karneca frukto de pir-arbo, pli dika malsupre ol supre
_(Pyrus communis)_; simila frukto de alia planto {8}
# pisi : eligi urinon {X}
# pizo : globforma semo kun faruneca enhavo, man^gata kiel legomo
_(Pisum,...)_ {7}
# placo : malferma spaco sen konstrua^joj en urbo, ofte ^ce kruci^go de
stratoj (kvadrata, ronda) {7}
# pla^ci : * doni agrablan senton al iu, pro aspekto a~u agado {*5}
# plado : malprofunda granda telero; aparta parto de man^go {7}
# plafono : * supra ebeno de ^cambro {*5}
# plago : granda, longeda~ura katastrofo {9}
# plano : anta~ue pripensita aran^go de io farota; desegno de tio; desegno
de urbo, kun indiko de domoj kaj stratoj kaj interesaj a~u gravaj
konstrua^joj (=urbomapo); plani: fari planon por fari ion a~u por io
konstruota {7}
# plando : la flanko de la piedo, kiu tu^sas la teron dum irado {9}
# plandumo : la malsupra, plata parto de ^suo (pland/um/o) {9}
# planedo : satelito de stelo [Tero, Marso, Venuso,...] {9}
# planko : * malsupra ebeno de ^cambro; tio, sur kio oni iras en domo {*4}
# planti : * meti plant(id)on en teron, por ke ^gi kresku {*6}
# planto : * viva^jo ne kapabla movi sin de loko al loko (ne besto) [arboj,
arbustoj, herboj] {*6}
# plasto : artefarita materialo a~u substanco, ofte (komence) facile
formebla per varmo, ofte malpeza kaj fortika {9}
# plastiko : arto reliefe (re)produkti formojn {9}
# plata : * ebena; (preska~u) sen reliefo; du-dimensia {*6}
# platano : granda arbo, kies ^selo (parte) defalas ^ciujare _(Platanus)_
{9}
# plej : * (la plej granda libro: ne estas iu pli granda libro); (plej
forte: ne eblas pli forte) {*1}
# plekti : interkrucige kunigi, ^generale sen nodoj {8}
# plena : * sen plia spaco neokupita; oni ne povas aldoni pli {*2}
# plena^ga : atinginta la a^gon, kiu jure havigas plenajn civitanajn
rajtojn (plen/a^g/a) {9}
# plendi : * montri nekontentecon; diri: "tio ne estas bona", "tiel oni ne
faru", "mi ne ricevis tion, kion mi volis",... {*4}
# plenumi : plene fari tion, kion oni promesis fari a~u kion oni devas fari
(plen/um/i) {8}
# pleto : plato el ligno a~u alia materialo, kiu servas por alporti
(permane) telerojn, tasojn,... {8}
# plezuro : * agrabla, ^goja, gaja sento; plezuri: senti, havi plezuron;
plezurigi: havigi plezuron {*4}
# pli : * > (7 estas pli ol 6; 8 kaj 9 estas ankora~u pli; 3 estas malpli
ol 6) {*1}
# pliigi : plifortigi (iun econ de io); plimultigi (pli/ig/i) {9}
# plon^gi : ^jeti sin en akvon (por na^gi) {9}
# plori : * mal^goji (a~u ^goji) tiel, ke larmoj (akvo) fluas el la okuloj
{*4}
# plotono : (armeo:) triono a~u kvarono de kompanio {X}
# plu : * sen^cese; ne ^cesante; (ne plu: jam ne) {*1}
# plugi : * per ilo (plugilo) turni la supran parton de tero {*6}
# plumo : * tio, kio kovras la ha~uton de birdo (birdoj havas ne harojn,
sed plumojn); skribilo (por skribi per inko) {*4}
# plumbo : griza, mola, peza metalo _(Pb)_ {8}
# pluraj : * pli ol unu (a~u du) {*6}
# pluralo : (gramatiko:) multenombro, en Esperanto indikita per -j {9}
# plus : "aldonu la sekvantan"; pluso: la signo "+" en kalkulado (2+3=5 du
plus tri estas kvin) {8}
# pluvo : * akvo falanta el nubo; pluvas: falas pluvo (el ^cielo) {*4}
# pne~umatiko : parto de fiziko, pri gasoj; aertubo ^cirka~u la rado de
a~uto a~u biciklo {X}
# po : [distribuo]; por ^ciu (saman parton a~u kvanton): (la kvar infanoj
ricevis kune ok pomojn - po du); en samaj porcioj: (la kvardek viroj
mar^sis po kvin - do en ok sinsekvaj vicoj) (:::: :::: :::: = okope po du)
{9}
# poemo : arta versa^jo {8}
# poento : nombro alju^gata por indiki rezulton ^ce ludo a~u de lernado {X}
# poeto : homo, kiu faras poemojn {7}
# poezio : poem-verkado; poemeco; arto komuniki emociojn per vort-muziko
(anka~u en prozo) {8}
# polico : * ^stataj a~u urbaj funkciuloj por teni ordon kaj sekurecon;
policano, policisto: unu tia funkciulo {*6}
# politiko : arto de regado de ^stato; praktikado de tiu arto {7}
# poluro : * surfaca brilo, ka~uzita de frotado {*6}
# poluso : la punkto, kie la akso de la tero trafas la surfacon (plej norda
punkto, plej suda punkto); la punkto, ^cirka~u kiu la steloj ^sajnas
turni^gi en la ^cielo; unu el la ekstremoj (fina^joj) de magneto, pilo,
baterio,... {X}
# polvo : * tre malgrandaj sekaj eroj (resta^jo, malpura^jo) {*6}
# pomo : * pli-malpli globforma frukto man^gebla de pom-arbo _(Pyrus malus
= Malus)_ {*6}
# ponto : * konstrua^jo por iri de unu flanko de rivero a~u kanalo al la
alia super la akvo {*6}
# popolo : * nacio; homoj kiuj sentas sin samaj, ne ^ciam lo^gantaj en la
sama lando; tiuj homoj de iu lando, kiuj ne estas regantoj, sed regatoj
{*3}
# populara : ^satata de multaj homoj multloke; facile komprenebla por
ne-fakuloj {9}
# por : * [celo, intenco, destino, uzo, ricevanto, estonta da~uro]; (esti
por propono: ne kontra~u); (por ke: [celo de ago]) {*1}
# porcelano : delikata speco de fajenco {9}
# porcio : parto de io destinita por iu (man^go, mono,...); pli-malpli
egala divida^jo {9}
# pordo : * malferma^jo, per kiu oni eniras kaj eliras domon (fermebla);
tio, kio fermas la eniran (kaj eliran) malferma^jon de domo {*3}
# porko : * dikha~uta mambesto, bredata por viando _(Sus)_ {*5}
# porti : * subteni pezan objekton (por ke ^gi ne mallevi^gu); teni kaj
movi al alia loko; havi kun si a~u sur si {*2}
# portreto : pentra^jo a~u desegno prezentanta la viza^gon de persono {9}
# posedi : * havi kiel sian propra^jon; havi plene por sia dispono {*6}
# post : * malanta~u; pli malfrue ol; pli malanta~ue en vico; (mi faros
tion poste: ne jam nun, ne tuj) {*1}
# posteno : loko, kie soldato estas starigita; ofico donita al iu;
laborfunkcio {8}
# posteulo : poste vivanta parenco; iu poste ekhavinta la saman funkcion
(post/e/ul/o) {X}
# postuli : * firme diri, ke iu devas fari a~u doni ion; fari a~u ka~uzi,
ke io estas nemalhavebla; necesigi {*3}
# po^so : * saketo en vesto {*5}
# po^sto : * servo por transporti leterojn {*5}
# poto : * ujo por diversaj uzoj: kuir-poto, flor-poto, akvo-poto,... {*6}
# potenco : kapablo (forte) influi; kapablo obeigi; (matematiko: la kvara
potenco de 3 estas 3x3x3x3 = 81) {7}
# povi : * esti kapabla fari; havi eblecon fari {*2}
# pozicio : loko, kie (a~u tiel, kiel) io a~u iu staras, sidas a~u ku^sas;
loko de iu en la socio, asocio, entrepreno,... {8}
# pozitiva : jesa, akcepta, permesa, konsenta, faciliga, avanta^ga, plusa
{X}
# pra- : (pri parencoj:) je distanco de unu plia nasko (praavo: patro de
avo; pranepo: filo de nepo); (pri tempo:) anta~u tre, tre longa tempo {9}
# praktiko : * la farado, ne la teorio; praktiki: fari ion praktike {*6}
# pramo : boato a~u ^sipo por transporti homojn, veturilojn,... de unu
flanko de rivero,... al la alia {X}
# prava : * diranta tion, kio estas vera, ^gusta {*4}
# precipa : * ^cefa; plej grava; unuavice pripensinda {*4}
# preciza : * neniom pli, neniom malpli; tiel, kiel devas, kaj ne iomete
alimaniere {*6}
# predikato : (gramatiko:) la vorto(j) en propozicio, kiu(j) esprimas agon
a~u staton de la subjekto {X}
# preferi : * ^sati a~u voli ion pli forte, ol ion alian {*5}
# prefikso : vortparto, metata anta~u radiko por ^san^gi la signifon de la
vorto (ekzemple: doni - disdoni) {X}
# pre^gi : * paroli al dio {*6}
# prelegi : fari paroladon pri iu temo al iu grupo (klubanoj,
studentoj,...) a~u publike {9}
# premi : * meti manon (a~u ion alian) sur ion kaj uzi forton (pu^si); uzi
forton por malgrandigi ion {*3}
# premio : * objekto a~u mono por tiu, kiu gajnis en konkurso a~u venkis en
konkuro; mono, kiun oni pagas por asekuro; aldona pago por aldona a~u tre
bona laboro; premii (ion/iun): doni, alju^gi premion {*6}
# preni : * ekteni; ekhavi por si {*2}
# prepari : * fari tion, kio estas necesa por povi komenci fari ion {*5}
# prepozicio : [en, sur, tra, al, anta~u, kun, per, por,...] {X}
# presi : * per aparato kaj inko meti tekston a~u bildon sur paperon a~u
sur alian materialon {*6}
# preska~u : * ne tute, ne plene; iomete malpli ol (59 minutoj estas
preska~u unu horo); ne mankas multe {*1}
# preskribi : a~utoritate ordoni; skribe ordoni (medikamenton) {9}
# preta : * finita; ne plu farata (oni nenion plu devas fari pri ^gi);
uzebla; fininta sian taskon; (kaj tial:) povanta komenci fari ion (alian)
{*4}
# preteksto : ^sajna kialo a~u motivo, eldirita por ka^si la veran kialon
a~u motivon; preteksti: prezenti (ion) kiel pretekston {8}
# pretendi : postuli ion, dirante (^cu la~uvere a~u pretekste), ke oni
havas rajton pri ^gi {8}
# preter : * pasante apude (li iris preter la domo: li iris ne al la domo,
ne en la domon, ne tra la domo) {*1}
# prezo : * kiom da mono oni devas pagi por io {*6}
# prezenti : * montri, kiu estas iu a~u kio estas io; vidigi a~u a~udigi
(teatra^jon, spektaklon,...) {*3}
# prezidi : ordigi, gvidi diskutadon; gvidi la estraron de organiza^jo;
(iuj gvidantoj de ^statoj havas la titolon "prezidento" anstata~u
"prezidanto") {7}
# prezidento : estro de respubliko (=^statprezidanto) {X}
# pri : * koncerne [temo] (libro pri bestoj; atentu pri la truoj en la
vojo) {*1}
# princo : titolo malpli alta ol re^go, ofte donata al re^gido {9}
# principo : fundamenta vera^jo; baza elemento de rezonado, scienco,
moralo,... {9}
# printempo : * parto de jaro inter vintro kaj somero, kiam plivarmi^gas
{*4}
# priskribi : klare, detale prezenti per vortoj (skribe a~u bu^se (!)),
tiel ke la leganto a~u a~uskultanto povas bone imagi la aferon
(pri/skrib/i) {X}
# privata : ne publika; ne de a~u por ^ciuj, sed de a~u por iu(j) aparta(j)
persono(j) {7}
# pro : * [ka~uzo, kialo, motivo] (ni malseki^gis pro la pluvo; mi tremas
pro malvarmo; ^si diris tion pro amikeco) {*1}
# probabla : tia, ke ekzistas pli da motivoj por atendi, ke ^gi estas vera
(a~u ke ^gi okazos), ol motivoj por atendi, ke ^gi ne estas vera (a~u ke
^gi ne okazos) {8}
# problemo : io, kio estas malfacile solvebla a~u klarigebla; io, por kio
solvo a~u klarigo estu trovita (scienca problemo, ^sak-problemo,...) {8}
# procedi : uzi difinitajn rimedojn por atingi rezulton a~u por efektivigi
ion {8}
# procento : profito el cent unuoj en unu jaro; centona proporcio {9}
# proceso : ju^gafero; natura a~u logika sinsekvo de fenomenoj; procesi
(kontra~u iu): ju^ge persekuti {8}
# produkto : * a^jo farita de homo a~u ma^sino; la rezulto de iu laboro;
produkti (ion): fari el krudaj materialoj substancon a~u objekton utilan;
estigi {*5}
# profesio : okupo por vivteni sin {8}
# profesoro : plenrajta instruisto en universitato a~u altlernejo {9}
# profeto : kiu kapablas anta~udiri estonta^jojn; kiu kapablas klarigi la
dian volon; profeti: paroli kiel a~u kvaza~u profeto {9}
# profito : utilo a~u mongajno ricevita el a~u pro io; kiam la enspezoj
estis pli grandaj ol la elspezoj; profiti: ricevi utilon, mongajnon el io
{8}
# profunda : * (kun granda) mezuro inter la malferma parto kaj la fundo
(profunda rivero, puto, fosa^jo, groto - anka~u: profundaj pensoj) {*4}
# programo : priskribo pri prezentota teatra^jo a~u spektaklo, pri radio-
a~u televido-elsendoj,...; priskribo de planoj de registaro, politika
partio,...; priskribo de taskoj plenumotaj unu post la alia; prezento a~u
spektaklo (anka~u en radio a~u televido), konsistanta el pluraj partoj
(programeroj) (^Cu vi havas la programon de la programo?); programi:
aran^gi la programon de evento a~u de radio- a~u televido-elsendo; verki
programon por agado a~u por tasko plenumota de/per komputilo {9}
# progresi : * anta~ueniri; atingi pli kaj pli {*6}
# projekcii : sendi luman bildon sur ekranon {X}
# projekto : (pli ampleksa kaj detala) propono, plano pri io farota;
projekti: plani projekton {9}
# prokrasti : ne fari nun, sed (eble) poste {8}
# proksima : * en malgranda distanco; trovi^ganta apude {*2}
# proksimume : ne precize; pli-malpli (proksim/um/e) {7}
# proleto : homo sen kapitalo, kiu povas vendi nur sian laborforton {9}
# proletario : proleto {9}
# promeni : * (piede) iri por plezuro {*5}
# promesi : * diri firme, ke oni faros ion a~u ke oni donos ion {*5}
# pronomo : (gramatiko:) vorto, kiu anstata~uas substantivon a~u nomon [mi,
li, iu, tiu, tio, ^cio,...] a~u kiu indikas ion (ne-kvalitan) pri io a~u iu
[iu..., tiu..., mia...,...] {9}
# prononci : elparoli; formi vortojn (parolsonojn) per la bu^so {9}
# propagandi : klopodi disvastigi ideon {9}
# proponi : montri al iu ion por uzo (a~u por man^gado a~u trinkado); diri
al iu, ke tiu eble faru ion {9}
# proporcio : rilato inter partoj de io, inter si, kaj al la tuto; kiam la
grandeco de unu afero plii^gas kaj malplii^gas same a~u simile kiel la
grandeco de alia afero (proporcio inter laboro kaj rezulto, inter kulpo kaj
puno) {X}
# propozicio : (gramatiko:) vortgrupo, kiu esprimas kompletan ideon (frazo
a~u parto de frazo) {9}
# propra : * de tiu/tio mem, ne de iu/io alia {*3}
# prosperi : esti en bona, sukcesa stato {9}
# protekti : defendi, ^sirmi, helpi iun kontra~u malbono a~u dan^gero {7}
# protesti : diri, ke oni estas kontra~ua al io (kion oni opinias malbona);
diri, ke oni ne ^satas, ke iu faras ion {7}
# protokolo : preciza skriba raporto pri kunveno a~u okaza^jo; protokoli:
skribi precizan raporton {X}
# provi : * fari por vidi, ^cu oni povas fari {*3}
# proverbo : kutima dira^jo kun instrua signifo {9}
# provinco : administra a~u historia subdivida^jo de lando {9}
# provizo : kolekto da materialo(j) a~u kolekto da objektoj por estonta
uzo; provizi: havigi ^cion bezonatan al iu/io {8}
# provizora : ne da~ura; ne definitiva; dum iom da tempo; por iom da tempo
{X}
# provoki : inciti al batalo, disputo,... (pli-malpli atakante) {9}
# prozo : ne-versa parolo a~u skriba^jo {8}
# prudenta : kapabla ^guste priju^gi la aferojn; uzanta tiun kapablon {7}
# pruno : pli-malpli ovoforma frukto kun longeca ^stoneca kerno de
prun-arbo _(Prunus domestica,...)_ {9}
# prunto : * dono por posta redono; prunti: doni (pruntedoni) a~u preni
(pruntepreni) kiel prunton {*5}
# pruvi : montri per faktoj a~u rezonado, ke io estas vera {8}
# psiko : tuto de la konsciaj kaj nekonsciaj spiritaj fenomenoj de homo {X}
# psikologio : scienco pri la homa psiko {9}
# publiko : * tiuj, al kiuj iu parolas; tiuj, kiuj rigardas teatra^jon; la
homoj ^generale; (publika: por ^ciuj, kiuj volas a~udi, utiligi,
^ceesti,...); publikigi: publike anonci; aperigi en presa formo (en/kiel
libro, en gazeto,...) por ke la publiko povu legi ^gin {*6}
# pudro : pulvoro (kolora, odora) uzata por tualeto; pudri: sur^suti pudron
{9}
# pugno : mano kun fleksitaj kaj kunmetitaj fingroj {7}
# pulmo : parto en la korpo, per kiu oni spiras {8}
# pulovero : trikita vesto por la supra parto de la korpo, kiun oni
surmetas, trametante la kapon kaj la brakojn {X}
# pulvo : eksplodema pulvoro por pafi {8}
# pulvoro : substanco (solida) en tre malgrandaj eroj {8}
# pumpi : eligi a~u levi likvon per aparato (pumpilo) {8}
# puni : * fari ion malagrablan al iu, ^car tiu faris malbonan agon {*6}
# punkto : * tre malgranda loko (en spaco a~u tempo); aparta (malgranda)
parto de teksto a~u argumentado; la signo "." {*3}
# punto : maldensa plekta^jo el fadenoj, kies ma^soj prezentas motivon a~u
desegna^jon {9}
# pupo : objekto en formo de homo a~u besto (kiel ludilo,...) {8}
# pupilo : la parto de la okulo, kie lumo povas eniri {9}
# pura : * tio kaj nenio alia; senmakula; lavita, balaita {*3}
# purpura : kun ru^ge-blua koloro, pli ru^ga ol viola {X}
# puso : densa flaveta likva^jo, konsistanta el detrui^ginta karno a~u
ha~uto, produkti^ganta en absceso {9}
# pu^si : * movi ion, premante al ^gi {*5}
# puto : profunda^jo farita de homo, el kiu oni prenas akvon {7}
# putri : malkomponi^gi; malboni^gi, difekti^gi pro malkomponi^go (ligno,
mortinta besto, frukto, man^ga^jo,...) {8}
# 
# 
# 
# -r-
# 
# rabi : per forto a~u minaco forpreni ies poseda^jon {8}
# rabato : malpliigo de prezo (pro a^cetkvanto, anta~upago, bona klienteco,
amikeco, difekto de la varo,...) {9}
# racio : parto de la homa menso, kiu ebligas malkovri kaj formuli la
le^gojn de la naturo {9}
# rado : * ronda objekto turni^ganta ^cirka~u akso (por faciligi movadon
(veturadon), en ma^sino,...) {*6}
# radio : * linioforma a^jo komenci^ganta en iu centro; ero de lumo a~u
sono a~u alia signalo venanta el iu centro; aparato, kiu a~udigas sonojn,
kiuj alvenis al ^gi kiel elektromagneta signalo el iu centro
(=radio-ricevilo); radii: eligi radiojn (de lumo, varmo,...); klare montri
varman senton (^gojon,...) {*5}
# radiatoro : (parto de) aparato, kiu varmigas per radiado; parto de
aparato, kie akvo malvarmi^gas per radiado kaj tiel malhelpas trovarmi^gon
de motoro,... {9}
# radiko : subtera parto de planto, per kiu ^gi prenas nutra^jojn kaj akvon
el la tero, kaj per kiu ^gi estas fiksita al la tero; la fiksa, tena parto
de io; fiksa, ne ^san^gi^ganta parto de vorto (en "laboro" kaj "labori",
"labor" estas la radiko); (matematiko: la (dua) radiko de 49 estas 7);
radiki: havi siajn radikojn en... {7}
# rafano : (diverskolora man^gebla radiko de) krucflora herbo _(Raphanus)_
{9}
# rajdi : sidi sur iranta besto (^cevalo, azeno, kamelo,...); sidi sur
biciklo kaj veturi {7}
# rajto : * tio, kion neniu povas malpermesi; rajti: havi rajton (pri io,
por fari ion); havi (jure validan) permeson; rajtigi: doni rajton; (jure
valide) permesi {*3}
# raketo : arta fajra^jo, pafata en aeron, kiu tie eksplodas kaj dis^jetas
fajrerojn; objekto (ofte kun reakcia motoro) "pafata" en la kosmon, a~u
(kun eksploda^jo) sur malamikan landon {X}
# rakonti : * paroli pri okaza^jo vera a~u imagita {*3}
# rampi : movi sin, tu^sante la teron per la ventro {8}
# rampulo : besto senkrura a~u kun mallongaj kruroj (kies ventro do kutime
tu^sas teron), kun nekonstanta korpotemperaturo, de komenco spiranta per
pulmoj, kaj kun korpo kovrita de kornecaj skvamoj a~u platoj (=reptilio)
_(Reptilia)_ (ramp/ul/o) [testudo, krokodilo, lacerto, serpento,...] {X}
# rano : (plenkreske senvosta) amfibio kun longaj malanta~uaj kruroj
_(Rana)_ {9}
# rando : * parto de unu afero, kiu estas ^ce la limo kun alia afero (rando
de vojo, rando de kampo, rando de urbo) a~u ^ce la fino de la afero (rando
de ^capelo, rando de tuko) {*6}
# rango : pozicio la~u graveco (kompare kun pli gravaj kaj malpli gravaj);
pozicio la~u rajto komandi en armeo; rangi: havi, okupi rangon (li rangas
pli alte ol mi) {8}
# rapida : * faranta/okazanta en malgranda tempo {*2}
# raporti : rakonti (bu^se a~u skribe) pri tio, kio okazis {8}
# raso : (pri kreskigitaj plantoj kaj breditaj bestoj:) grupo da individuoj
reproduktitaj tiel, ke iuj variaj ecoj fari^gis pli-malpli konstantaj (dum
reproduktado en la grupo) (grandflora raso de iu planto; multgrajna raso de
iu greno; longhara raso de iu besto;...); (pri homoj:) tre malpreciza
divido de la homaro la~u kelkaj facile videblaj ecoj (koloro de la ha~uto,
formo kaj koloro de la haroj,...); rasismo: idearo, la~u kiu tiaj
diferencoj estus esencaj, a~u la~u kiu homoj kun certa aspekto a~u de certa
deveno estus pli valoraj ol aliaj; rasa (hundo, ^cevalo,...): kun klare
videblaj ecoj de sia raso {X}
# rato : mamulo simila al muso, sed pli granda _(Rattus,...)_ {8}
# ra~uka : (vo^co:) kun malklara, kvaza~u skrapa sono (ekzemple pro
malvarmumo) {9}
# ra~upo : larvo de papilio kaj de iuj aliaj insektoj kun pli-malpli
cilindroforma, ofte hara korpo {9}
# ravi : sentigi admiron {8}
# razi : forpreni harojn per akra ilo (razilo) {7}
# re- : * [denove, ankora~ufoje; inversdirekte] (rekonstrui, reskribi, ^gis
revido!, redoni, reveturi,...) {*0}
# reakcio : (^hemio:) efiko de unu substanco al alia; (fiziko, psikologio:)
senvola reago (de korpo a~u spirito) pro ago; (fiziko:) anta~uenmovo pro
ellaso de movo malanta~uen (en motoro de aviadilo, raketo,...); (politiko:)
agado por restarigi nedemokratian politikan sistemon {9}
# reala : vere ekzistanta, ne elpensita; ne virtuala {9}
# recenzi : skribi (a~u rakonti) sian opinion pri iu verko a~u okaza^jo {9}
# recepto : preciza priskribo, kiel prepari ion (man^ga^jon, kuracilon,...)
{8}
# reciproka : de unu al la alia kaj de la alia al tiu unu {8}
# redakcio : redaktistaro; redaktejo {X}
# redakti : skribe zorge esprimi (siajn pensojn); zorge prilabori la
skriba^jojn de alia; prizorgi la enhavon de gazeto, revuo,..., elektante la
artikolojn kaj korektante tiujn {9}
# redaktoro : redaktisto {X}
# redukti : proporcie malpligrandigi; malpligravigi; (^hemio:) malpliigi la
^stupon de oksidi^go {9}
# reflekti : re^jeti lumon a~u varmon {9}
# reformi : doni alian, pli bonan (pli ^gustan, la~u la reformantoj) formon
al io (re/form/i) {9}
# regi : * igi homojn (a~u a^jon) fari tion, kion oni volas; estri ^ciujn
aliajn {*3}
# regali : doni bonan man^ga^jon a~u trinka^jon (a~u ion alian bonan kaj
plezurigan) {8}
# regimento : parto de armeo konsistanta el kelkaj batalionoj {9}
# regiono : * parto de lando kun certaj (naturaj a~u sociaj) ecoj {*5}
# registaro : tuto de la personoj, kiuj regas ^staton (prezidento a~u
re^go, ministroj, vicministroj,...) (reg/ist/ar/o) {X}
# registro : (libro a~u folio kun) la~uordaj notoj, enskribitaj
(registritaj) por posta uzo kiel atesta^jo; registri: noti en registro;
"skribi" signalojn sur magneta bendo a~u al komputila memoro,... {7}
# regno : * (malnova) vorto por (malnova) (granda) ^stato {*6}
# regulo : * fiksita indiko a~u instruo pri kiel oni faru ion (^ciufoje
same); (regula: la~u la reguloj; kvaza~u la~u regulo (^ciufoje same, je
sama horo, post sama periodo;...)) {*6}
# re^go : * estro de lando a~u popolo, kiu estas estro, ^car li estas la
filo (a~u alia parenco) de la anta~ua estro {*5}
# re^gimo : sistemo de regado (en iu ^stato) a~u administrado (en asocio
a~u entrepreno) {9}
# re^gisoro : persono, kiu prizorgas la artan produktadon de teatra^jo a~u
filmo; persono, kiu indikas al la plenumantoj, kiel plenumi certan
spektaklon {X}
# reklami : la~ude anonci al la publiko la bonecon de iu/io, la
a^cetindecon de io {8}
# rekomendi : * konsili, ke oni uzu a~u faru ion {*6}
# rekompenco : io bona, donita a~u farita al iu, por montri kontentecon pro
io bona donita a~u farita de tiu; rekompenci: doni rekompencon {8}
# rekordo : ankora~u neniam atingita rezulto; plej granda ^gis nun; plej
ofta ^gis nun; plej rapida ^gis nun;... {8}
# rekta : * sen kurboj, sen flankeni^goj; tiel ke du punktoj estas ligitaj
per plej mallonga linio; tiel, ke la vojo estas plej mallonga; pri angulo:
orta (90 gr.); rekto: rekta linio {*5}
# rektangulo : figuro el rektaj linioj kun kvar rektaj (=ortaj) anguloj
(rekt/angul/o) {9}
# relo : fera stango, sur kiu ruli^gas radoj de vagonaro a~u tramo {7}
# relativa : vidata kompare al aliaj similaj; ne absoluta {9}
# reliefo : io ne plata, ne (tute) ebena {X}
# religio : * scio a~u kono pri supernaturaj estuloj a~u esta^joj kaj pri
la vivo post morto {*5}
# remi : movi boaton en akvo per stangoj kun plata fina^jo (remiloj) {8}
# reno : organo en la korpo, kiu filtras la sangon kaj produktas la urinon
{9}
# rendevuo : interkonsento pri renkonti^go je certa horo en certa loko {9}
# renkonti : * vidi alian homon kaj iri al li a~u ^si; vidi a~u sperti
(ion) survoje, dum legado,...; renkonti^gi: renkonti unu la alian; kunveni
{*3}
# rento : perioda enspezo pro poseda^jo {9}
# rentumo : kompenso, kalkulita en procentoj, pro pruntita mono (rent/um/o)
{X}
# renversi : faligi ion starantan; meti supron malsupren {7}
# reprezenti : la~u peto a~u ordono anstata~ui iun; la~u peto fari ion en
la nomo de; (anka~u: re-prezenti: montri denove) {7}
# reprodukti : estigi novajn individuojn per jam ekzistantaj individuoj
(pri bestoj, plantoj,...); produkti novajn ekzemplerojn samajn a~u similajn
al ekzistanta ekzemplero (pri tekstoj, pentra^joj,...) (re/produkt/i) {X}
# reptilio : rampulo {X}
# respekti : * senti estimon; ne agi kontra~u (le^go, kutimo,...) {*6}
# respondi : * diri (a~u fari) ion post demando (pri tio, pri kio oni
demandis); sendi leteron post ricevo de letero; akordi^gi kun io (esti
kvaza~u la respondo al ^gi) {*2}
# respondeca : kiu devas respondi demandojn pri iu agado (anka~u, se tiu
mem ne faris); kritikebla, kiam io (agado, farado, okaza^jo) ne iras bone
(anka~u, se tiu mem ne kulpas) (respond/ec/a) {X}
# respondkupono : papereto a^cetebla en po^stoficejo, kiun oni, en
po^stoficejo de alia lando, povas inter^san^gi kontra~u po^stmarko por
letero al eksterlando (uzata anka~u por pagi malgrandajn sumojn al iu en
alia lando) (respond/kupon/o) {X}
# respubliko : ^stato, kies estro ne estas difinita pro heredo {8}
# resti : * ne iri al alia loko; esti ne forigita; ne alii^gi; esti
nefarita, nedirita, nemenciita, neman^gita, neprenita...; esti ankora~u
videbla a~u trovebla poste; resto: tio, kio restas/restis/restos; tio, kio
ne estas jam menciita (=la cetero) {*2}
# restoracio : ejo, kie oni povas man^gi kontra~u pago {7}
# resumo : mallonga redono (skriba a~u bu^sa) de la ^cefa enhavo (de
artikolo, libro, prelego,...); resumi: fari, doni resumon {9}
# reto : * plekta^jo el ^snuroj a~u fadenoj, en kiu ^ciu fadeno estas
ligita al multaj aliaj fadenoj, kun sufi^ce lar^gaj interspacoj (truoj)
(simila al "#"); interligita aro da homoj, aparatoj,... (telefonreto,
komputila reto) {*6}
# revi : imagi tion, kion oni forte deziras {8}
# revizii : esplorkontroli (por korekti erarojn, por malkovri kaj ripari
difektojn); denove ju^gi en alia kortumo {9}
# revolucii : fari subitan ^san^gon (de la politika re^gimo de ^stato,...)
{9}
# revuo : gazeto (ofte pli bele presita), aperanta unu fojon en kelkaj
semajnoj, unu fojon en monato, unu fojon en tri monatoj...); priparolo a~u
priskribo de la ^cefaj okaza^joj lastatempaj; revui: priparoli lastatempajn
okaza^jojn {8}
# rezervo : parto de bezonataj aferoj, metita flanken por posta uzo; (parto
de) afero a~u temo, metita flanken por posta decido a~u priparolo; rezervi:
meti flanken, teni libera por posta uzo a~u decido {8}
# rezigni : decidi ne fari ion, ne uzi ion {8}
# rezisti : ne subi^gi; elteni de-eksteran forton {8}
# rezoni : (en pensoj a~u per vortoj) kunmeti argumentojn kaj faktojn por
fari konkludon {9}
# rezulti : * esti la sekvo; esti la fina stato {*6}
# ribo : malgranda man^gebla nigra a~u ru^ga (foje blanka) bero de arbusto
_(Ribes nigrum, rubrum,...)_ {9}
# ribeli : rifuzi obei (^statan) a~utoritaton (penante per forto forigi
^gin) {8}
# ricevi : * ekhavi de iu alia (unu donas a~u sendas, alia ricevas) {*2}
# ri^ca : * kun multe da mono, hava^joj; kun multe da valora enhavo {*2}
# ridi : * per bu^so kaj sono (ne vortoj) montri ^gojon,... (rideti: per
bu^so sen sono montri ^gojon, kontentecon,...) {*2}
# rifu^gi : ser^ci (en alia loko a~u lando) protekton kontra~u dan^gero,
persekuto,... {8}
# rifuzi : * diri "ne"; ne voli havi, ricevi, fari {*6}
# rigardi : * provi vidi; uzi la okulojn {*3}
# rigida : ne a~u malfacile fleksebla; ne fleksi^gema {9}
# rikolti : * preni la fruktojn a~u plantojn, kiujn oni kreskigis, por uzi
ilin a~u vendi ilin {*6}
# rilati : * esti en iuspeca ligo; havi kontakton en certa maniero {*6}
# rimo : kiam la finaj sonoj de unu verso de versa^jo a~u poemo estas samaj
kiel la finaj sonoj de alia verso; kiam la finaj sonoj de du vortoj estas
samaj ek de la anta~ulasta vokalo, ili rimi^gas (homo - domo; festo -
besto); rimi: fari rimo(j)n {9}
# rimarki : * ekkonscii (ke io okazas, ke io estas ia,...) {*3}
# rimedo : * ilo por fari ion; io bezonata por fari ion {*3}
# rimeno : bendo el ledo {9}
# ringo : ronda objekto kun truo en la mezo {7}
# ripo : unu el la ostoj, kiuj fortikigas la bruston {8}
# ripari : * rebonigi; reuzebligi; forigi difekton {*6}
# ripeti : * fari a~u diri denove, duan (trian,...) fojon {*5}
# ripozi : * ne labori; ne fari ion, por mallaci^gi (ne dormante) {*4}
# ripro^ci : * kritiki; malla~udi; diri: "Vi estus devinta ne fari tion!"
{*6}
# riski : fari ion, sciante, ke povas okazi malbono {8}
# risorto : elasta lameno a~u fadeno, kiu reprenas sian anta~uan formon,
post kiam ^gi estis fleksita, stre^cita a~u premita {X}
# ritmo : regula alterno de fortaj kaj malfortaj elementoj (en muziko,
verso,...) {8}
# riveli : malkovri, konigi (sekreton); ^hemie aperigi foto-bildon {9}
# rivero : * granda natura akvo-fluo {*4}
# riverenci : iom klini sin (pro respekto, kiel saluto) {9}
# rivoluo : unu kompleta rondiro (360 gr.) (^cirka~u sia propra akso a~u
^cirka~u alia objekto) {9}
# rizo : greno el varmlanda mar^ca herbo _(Oryza)_ {7}
# rk. : respondkupono {X}
# robo : longa (unupeca) vesto kun a~u sen manikoj, kovranta la korpon de
la kolo ^gis la piedoj a~u ^gis la genuoj {8}
# roko : tre malmola tero; ^stonego {7}
# rolo : tio, kion devas diri kaj fari aktoro en teatra^jo; la persono en
la teatra^ja rakonto, kiun devas ludi la aktoro; la funkcio, agado,
posteno,..., kiun iu devas plenumi (ies rolo en la socio; ies rolo en
asocio; la rolo de la patro en la familio); roli: plenumi, ludi rolon {9}
# romano : longa literatura rakonto (prozo, iam poemo) {9}
# rompi : * dispecigi; per (iom da) forto igi ion esti ne tuta a~u ne
ligita {*4}
# rondo : * io simila al la litero "O" (kun a~u sen truo en la mezo); kiam
^ciuj homoj (a~u a^joj) estas simile malproksimaj de iu centro (meza
punkto); grupo, en kiu neniu estas la unua (plej grava) a~u la lasta (plej
malgrava); (ronda: kun formo de (parto de) rondo, cirklo, disko, globo,
sfero, cilindro) {*4}
# ronki : (tre) a~udeble spiri dum dormo {8}
# roso : vaporo gute likvi^ginta nokte sur plantoj,... {9}
# rosti : prepari man^gon per varmego, aldonante nek akvon nek grason;
prepari ion per varmego, preska~u bruligante ^gin {8}
# rotacii : turni^gi ^cirka~u sia propra akso {X}
# rozo : * floro kvinparta _(Rosa)_, ofte ru^ga la~u koloro (koloro "roza":
hele ru^ga, pale ru^ga) {*4}
# rubo : resta^joj de ruinigita konstrua^jo; rompita^joj de ^stono,
briko,...; senvaloraj for^jetinda^joj {X}
# rubando : bendo el ^stofo, uzata interalie por ornamo a~u kiel insigno;
mallar^ga, longa peco (bendo) el alia maldika materialo {9}
# rubriko : parto de revuo, gazeto,..., dedi^cita al certa temo {X}
# ru^ga : * kun koloro de sango {*2}
# ruino : (parte) disfalinta a~u detruita konstrua^jo {9}
# ruli : * movi ion turnadante ^gin (ekzemple: ruli pilkon); meti (volvi)
ion ^cirka~u iun (konkretan a~u imagitan) akson (ekzemple: ruli paperon)
{*5}
# rulo : * pli-malpli longa objekto cilindroforma, kiun oni povas ruli
(rulo por premi paston; rulo de skribma^sino; rulo da papero) {*5}
# rusto : fera oksido, brunru^ga tavolo sur fero pro malseka aero; rusti:
kovri^gi de rusto {9}
# ruza : kapabla elpensi lertajn rimedojn por atingi ion {7}
# 
# 
# 
# -s-
# 
# s-ino : sinjorino {X}
# s-ro : sinjoro {X}
# sabato : * tago de la semajno inter vendredo kaj diman^co {*5}
# sablo : speco de tero (en pura sablo ne kreskas plantoj) {7}
# sago : stango kun pinto, kiun oni pafas per arko; signo por montri al io,
pli-malpli simila al (pinto de) sago (->) {9}
# sagaca : povanta rapide kaj bone malkovri aferojn kaj lerte eltrovi
manierojn por solvi malfacila^jojn {8}
# sa^ga : * kiu konas respondon al multaj demandoj pri la vivo, kaj la
diferencon inter bono kaj malbono {*5}
# sako : * ujo el mola materialo (ekzemple: el ^stofo) a~u el papero {*5}
# salo : * natria klorido _(NaCl)_, uzata por doni guston al man^ga^jo a~u
por konservi man^ga^jojn; sali: meti salon en/sur (sali man^ga^jon) {*6}
# salajro : (^ciusemajna, ^ciumonata) pago al homo pro farita laboro {7}
# salamandro : iom longa amfibio kun vosto kaj kvar mallongaj kruroj
_(Salamandra,...)_ {X}
# salato : man^ga^jo el (miksa^jo de) legomoj (kuiritaj a~u ne), kun oleo,
salo, spicoj,...; senorda miksa^jo {9}
# saldo : diferenco inter debeto kaj kredito (pri bankkonto, por la
kliento: pozitiva saldo estas "mono en banko", negativa saldo estas "manko
en konto") {X}
# saliko : unu el multaj diversformaj arboj a~u arbustoj kun floretaroj
(amentoj) aperantaj pli frue ol la folioj, ^generale kreskantaj en malsekaj
teroj a~u ^ce akvo _(Salix)_ (el la flekseblaj bran^coj de iuj oni plektas
korbojn,...) {9}
# salivo : likva^jo produktata en la bu^so {X}
# salono : granda ^cambro (en lo^gejo a~u por kunvenoj) {8}
# salti : * (homo a~u besto:) (ek)movi sin tiel, ke neniu piedo tu^sas ion
(surloke a~u de unu loko al alia); (a^jo:) movi^gi de unu loko al alia
loko, ne tu^sante la lokojn inter tiuj {*4}
# saluti : * diri a~u signi "bonan tagon!" a~u "^gis revido!" {*4}
# sama : * ne alia {*2}
# sana : * kun bone funkcianta korpo {*4}
# sandvi^co : du pantran^coj kun io inter ili {9}
# sango : * ru^ga likvo en la korpo de homoj kaj bestoj; sangi: tiel, ke
sango eliras (sanganta vundo) {*4}
# sankta : * respektinda pro religio; netu^sebla {*6}
# sapo : * ordinara lavilo (pli-malpli mola) {*6}
# sarki : forpreni nedeziratajn plantojn de inter dezirataj {9}
# sata : * sufi^ce man^ginta {*4}
# satelito : objekto kiu ^cirka~uiras astron (a~u Teron) {X}
# satiro : skriba^jo a~u parola^jo, en kiu la a~utoro ridindigas la agadon
de iuj homoj {9}
# sa~uco : likva prepara^jo por gustigi man^ga^jon {8}
# savi : * eldan^gerigi {*6}
# sceno : aparta parto de teatra^jo; eksterordinara okaza^jo; scenejo: la
parto de teatro, kie oni prezentas; la loko, kie io okazas {7}
# scii : * havi informon, ideon en kapo; sciigi: informi {*2}
# scienco : * tuto de scioj (kaj kontroleblaj esploroj) pri la naturle^goj
a~u pri certa temaro {*6}
# sciuro : mamulo kun dika, hara vosto, kiun ^gi sidante tenas vertikale
_(Sciurus,...)_ {9}
# scivola : kiu volas scii; (scivolema: kiu ^ciam ^cion volas scii)
(sci/vol/a, sci/vol/em/a) {7}
# se : * [kondi^co] (se mi havus monon, mi voja^gus tien) {*1}
# sed : * (ne tiu, sed tiu; ne tiel, sed tiel; ne a~uto, sed biciklo; ne
ru^ga, sed verda) {*1}
# segi : dispartigi per ilo kun akraj dentoj (segilo) {8}
# se^go : * meblo por sidi (por unu homo) (en formo de la litero "h") {*4}
# seka : * senakva, senlikva {*5}
# sekalo : greno, uzata por baki panon kaj por fari brandon _(Secale)_ {9}
# sekci : (kirurgio, matematiko:) (tra)tran^ci {9}
# sekcio : iel aparta divida^jo de organizo, libro (la~u temo, la~u
lingvo,...), (fer)vojo,... {9}
# sekreto : * io, pri kio neniu sciu; io, kion oni rakontu al neniu {*6}
# sekretario : dungito (oficisto) a~u estrarano por korespondado,
protokolado,... {8}
# sekso : ^cu viro a~u ino; la diferenco inter viro kaj ino; korpa kuni^go
de la seksoj; seksa: rilata al la propra^joj de unu sekso a~u al la
diferenco inter la seksoj; rilata al sekskuni^go {8}
# sekundo : 60-ono de minuto [mezuro por tempo] {7}
# sekura : sendan^gera {9}
# sekvi : * iri post iu/io; veni post iu/io alia {*2}
# selo : sidilo sur la dorso de ^cevalo a~u alia rajdbesto {X}
# semo : * parteto de planto, el kiu kreskas nova planto; semi: meti semon;
dis^jeti semojn {*6}
# semajno : * 7 tagoj {*3}
# sen : * ne havante; ne uzante; ne kun (li iris sen ^suoj; mi ne bone
vidas sen okulvitroj; kafo sen lakto) {*1}
# senato : iulande, supera ^cambro de parlamento; alia regantaro {9}
# senco : * tio, kion oni komprenu el vorto a~u frazo; enhavo, signifo;
(anka~u: a~u tien, a~u reen; a~u supren a~u malsupren; a~u dekstren a~u
maldekstren; a~u plus a~u minus;...) {*5}
# sendi : * irigi ien (homon, a^jon, mesa^gon, signalon); alpo^stigi {*2}
# sendependa : memstara; (lando:) ne dependa de alia lando (nek parto de iu
^stato, nek iel regata de alia ^stato) (sen/de/pend/a) {X}
# senso : unu el la kapabloj de homo por ekscii pri sia ^cirka~ua^jo:
tu^sado, vidado, a~udado, flarado, gustumado {8}
# senti : * ekhavi per la fingroj, per la ha~uto a~u interne en la korpo
impreson doloran a~u plezuran; ekhavi impreson agrablan a~u malagrablan;
ekhavi impreson ne racie klarigeblan {*3}
# sep : * 7 {*1}
# septembro : * monato de la jaro inter a~ugusto kaj oktobro (09) {*5}
# ser^ci : * iri kaj rigardi (^cie) por trovi {*3}
# serena : tute kvieta, trankvila, senzorga; sennuba; senventa;... {8}
# serio : * vico da samaj a~u similaj {*6}
# serioza : * sen rido a~u ^serco; ne por ridi a~u ^serci (^car temas pri
io grava) {*5}
# serpento : * senpieda besto (rampulo) kun longa, cilindroforma korpo
_(Ophidia)_ {*6}
# seruro : aparato por ^slosi (bone, sekure fermi) ion {7}
# servi : * labori por plenumi la dezirojn de iu alia (servi al mastro
(dunginto); servi al klientoj; servi al la publiko) {*4}
# ses : * 6 {*1}
# severa : nepardonema, obeiganta, forte punanta (homo); malmilda, preska~u
neeltenebla (vetero) {7}
# sezono : * [printempo, somero, a~utuno, vintro] a~u [pluva sezono, seka
sezono] {*6}
# sfero : surfaco de globo; tridimensia surfaco, kies ^ciuj punktoj estas
je sama distanco de unu punkto {X}
# si : * la aganto mem (se ne temas pri la parolanto a~u la alparolato(j)):
(li vidas lin (=alian viron) - li vidas sin (=la propran korpon, en
spegulo); ^si portas ^sian valizon (=de alia virino) - ^si portas sian
valizon (=la propran) - sed: mi portas mian valizon; vi portas vian
valizon) {*1}
# siatempe : en la tempo, kiam tio okazis; en la tempo, kiam tio povos
okazi oportune (si/a/temp/e) {X}
# sidi : * esti en iu loko sur io, sed ne stari, ku^si a~u pendi {*2}
# signo : * eta skriba^jo, simpla desegna^jo, movo de mano,... donanta
informon; ekkonilo; rekonilo; avertilo; anka~u: io, kio anta~uanoncas ion;
signi: doni signo(j)n; meti signon (skriba^jeton) ^ce parto de teksto,...
{*6}
# signalo : interkonsentita signo por komuniki (de malproksime) averton,
ordonon, informon,...; signali: doni signalon {8}
# signifi : havi kiel precizan sencon {7}
# silabo : unu a~u kelkaj parolsonoj kune prononcataj, kiel parto de vorto
(ekzemple: pa-rol-so-noj) (en Esperanto, en ^ciu silabo estas _unu_ vokalo)
{X}
# silenti : * ne paroli, ne brui, ne fari sonojn {*4}
# silko : tre delikata ^stofo el fadenoj produktitaj de silk-ra~upo
_(Bombyx)_ {8}
# simbolo : io, kio elvokas a~u prezentas ion alian (leono estas simbolo de
forto; koro estas simbolo de amo kaj sentoj, flago estas simbolo de lando);
(interkonsentita) signo (Fe estas la simbolo de fero; % estas la simbolo de
procento; kvinpinta verda stelo estas la simbolo de Esperanto) {X}
# simio : mamulo simila al homo (kun a~u sen vosto) _(Simiae)_ {8}
# simila : * ne tute sama, sed sama la~u iu(j) eco(j) {*5}
# simpatio : favora inklino al alia persono, pro simileco de sentoj,
gustoj,... {8}
# simpla : * facile farebla a~u komprenebla {*3}
# sino : la spaco inter brusto, brakoj kaj femuroj (kiel ^sirmejo); iam:
(faldita) parto de vesto kovranta la bruston, servanta kiel po^so {9}
# sincera : sen mensogo a~u ^sajnigo, nenion ka^santa {7}
# sindikato : asocio de personoj a~u societoj, por defendi komunajn
ekonomiajn interesojn (de laboristoj, de fabrikistoj,..) {9}
# sindona : preta ^ciam servi al iu a~u io (si/n/don/a) {9}
# singarda : atenta eviti dan^geron (si/n/gard/a) {9}
# singularo : (gramatiko:) ununombro {9}
# sinjoro : * (alparola vorto por) viro {*2}
# sinsekve : unu post la alia (si/n/sekv/e) {X}
# sinteno : kondut-maniero en certa situacio; (firmaj) opinioj pri iu
afero; (si/n/ten/o) {9}
# siropo : suker-solva^jo, ofte kun aldono de aroma^jo, frukta suko,
medikamento,... {X}
# sistemo : tuta^jo da interdependaj ideoj (a~u aparatoj) kunordigitaj {8}
# sitelo : pli-malpli profunda, pli-malpli cilindra ujo kun duoncirkla
tenilo je la nekovrita supro {8}
# situo : en kiuj a~u kiaj ^cirka~ua^joj io trovi^gas; situi: trovi^gi (en
iu ^cirka~ua^jo) {9}
# situacio : la tuto de la cirkonstancoj kaj kondi^coj {9}
# skalo : serio da divid(strek)oj (skalo de mezurilo, termometro,...);
rilato inter desegno kaj objekto (skalo de mapo); (kompara) amplekso,
ofteco de iu okaza^jo {7}
# skatolo : * ujo (ofte rektangula) el kartono a~u simile fortika materialo
{*6}
# skeleto : ^ciuj ostoj de homo a~u besto kune; la firmaj partoj de iuj
bestoj (a~u objektoj) {X}
# skemo : simpligita figuro por prezenti (sen detaloj) la aran^gon de io,
a~u la rilatojn inter diversaj homoj a~u aferoj {X}
# skio : longa breto por iri a~u gliti sur ne^go; skii: iri, gliti sur
skioj {9}
# skizo : unua (prova, sendetala) desegna^jo, poste pliprecizigota; unua
(prova, sendetala) versio de skriba^jo; skizi: fari, prezenti skizon {X}
# sklavo : homo posedata de alia homo kiel (kvaza~u) objekto {8}
# skorpio : besto (artikulo) kun vosto fini^ganta per venena pikilo
_(Scorpio)_ {9}
# skrapi : * per forto forpreni iom de la surfaco de io {*6}
# skribi : * meti vortojn kaj frazojn sur (ekzemple) paperon; skribo: la
literoj kaj la aspekto (latina skribo; bela manskribo;...); skriba^jo:
teksto {*2}
# skui : abrupte, subite, rapide movi tien kaj reen (maldekstren kaj
dekstren; anta~uen kaj malanta~uen; supren kaj malsupren); forte tremigi
{8}
# skulpti : formi figuron el solida materialo (^stono, ligno, argilo,...),
hakante, skrapante a~u knedante {7}
# skvamo : lameneto, kiu (en aroj, tegole) kovras parton de la ha~uto de
iuj bestoj (i.a. fi^soj); forfalanta peceto de ha~uto {X}
# sledo : veturilo kun glitiloj anstata~u radoj (tirata a~u pu^sata);
sledi: veturi per sledo {9}
# sobra : ne tro trinkanta kaj man^ganta; ne (tre) montranta siajn
emociojn; ne deziranta lukson {8}
# socio : tuto de homoj kunvivantaj, kun komunaj kutimoj kaj komunaj le^goj
{7}
# sociala : rilata al la bonfarto de la ^statanoj; rilata al la komunaj
ekonomiaj interesoj de la socio (kontraste al la politikaj interesoj) {9}
# societo : da~ura kuni^go de pluraj personoj, kun komuna regularo, por
komuna celo (plezura, komerca,...); grupo da homoj, kunvenintaj por agrable
interparoli,... {7}
# sofo : komforta sidilo kun kusenoj por tri personoj (sur kiu unu persono
povas ku^si) {9}
# soifi : * bezoni trinki {*6}
# sojlo : trabo, tabulo a~u ^stono, formanta la malsupron de la malferma^jo
en kiu estas pordo {8}
# sola : * sen aliaj; sen akompano; ununura {*3}
# soldato : * armeano; organizita batalisto {*6}
# solena : farata serioze, la~u specialaj reguloj (^car temas pri io grava,
atentinda) {9}
# solido : io tre firma; ne likvo, ne gaso {7}
# solidara : sentanta, akceptanta respondecon pri aliaj personoj; traktanta
la interesojn de aliaj kiel siajn {9}
# solvi : trovi la respondon al problemo a~u enigmo; likvigi, miksante kun
likvo (ekzemple: solvi sukeron en akvo) {7}
# somero : * parto de jaro inter printempo kaj a~utuno, kiam estas varme
{*4}
# soni : * fari tiel, ke oni povas rimarki per oreloj {*3}
# son^gi : vidi kaj a~udi kaj travivi aferojn dum dormo {7}
# sonoro : agrabla (forta) sono ne rapide ^cesanta; sonori: estigi sonoran
sonon {7}
# sopiri : senti fortan deziron rehavi ion ne plu havatan a~u retrovi ion
a~u iun perditan {8}
# sorbi : entiri likva^jon en sin (kiel spongo) {9}
# sor^ci : fari supernaturajn aferojn; ravegi; tre allogi {8}
# sorgo : (greno de) varmlanda grenplanto kun fortika tigo ne kava kaj
longaj mallar^gaj folioj _(Andropogon sorghum = Sorghum vulgare)_ {9}
# sorto : * neevitebla okaza^jo (feli^ca a~u malfeli^ca); ^cio, kio okazas
al iu dum la vivo {*6}
# sova^ga : en natura stato; ne hejmigita, bredita a~u kreskigita; ne
civilizita {8}
# spaco : tio, kio ^cirka~uas ^cion; tio, en kio estas la steloj,
planedoj,...; disponebla loko; malplena loko ^cirka~u io a~u en io; loko
inter du a~u pluraj aferoj (inter la vortoj de skribita frazo estas
"spaceto") {7}
# speco : * aro kun certaj ecoj, aliaj ol la ecoj de similaj aferoj {*4}
# speciala : * ne-ordinara; kun nekomunaj ecoj; farita por aparta celo;
specialisto: iu, kiu tre multe scias pri aparta temo a~u fako {*6}
# specimeno : malgranda kvanto (a~u unu ekzemplero) de varo, por priju^gi
^gian kvaliton, ta~ugecon,...; ekzemplero(j) por (scienca) pristudo {9}
# spegulo : * glata brila surfaco, resendanta lumon; glata objekto, en kiu
oni povas vidi sin; speguli: resendi bildon; turni bildon
dekstre-maldekstren {*6}
# spektaklo : atentokapta okaza^jo a~u prezenta^jo (teatra, sporta,...) {9}
# sperta : * kiu havas sciojn, akiritajn per praktikado kaj ekzercado a~u
akiritajn pro traviva^joj; sperti: ekhavi sciojn per praktikado a~u pro
traviva^joj {*6}
# spezi : * doni (=elspezi) kaj ricevi (=enspezi) pagojn (monon); (spezo:
transiro de mono de unu kaso a~u konto al alia) {*6}
# spico : * substanco por doni (foje akran) guston al man^ga^jo; spici:
aldoni spicon al man^ga^jo a~u trinka^jo {*6}
# spiko : longa flor(et)aro kun flor(et)oj sidantaj sur komuna akso {9}
# spinaco : legomo kun malgrandaj triangulecaj a~u ovoformaj folioj
_(Spinaca)_ {9}
# spiri : * enigi kaj eligi aeron tra nazo a~u bu^so {*5}
# spirito : * la ne-materia, ne-fizika parto de homo; ^generala maniero de
rigardo al la mondo kaj traktado de homoj kaj okaza^joj; ne-materia estulo
{*5}
# spiti : intence kontra~ustari la volon de iu alia; plezure fari ion
kontra~u ties volo {9}
# splito : maldika peco de fendita ligno; peceto de rompita vitro,...;
spliti: disigi (lignon) en maldikajn pecojn {9}
# spongo : malsupera plur^cela animalo, vivanta en aroj kun komuna skeleto
_(Porifera: Spongia,...)_; ties skeleto uzata de homoj por sorbi akvon;
sorbilo el alia materialo {9}
# sporto : korpaj ekzercoj kaj ludoj, ne nur por plezuro, sed anka~u por
disvolvo (kaj montro) de lerteco kaj forto; sporti: praktiki sporton {8}
# sprita : kun vigla spirito, povanta rapide trovi kaj originale esprimi
neatenditajn rilatojn inter objektoj a~u vortoj {8}
# spuro : postsigno, piedsigno; spuri: ser^ci, sekvi spurojn {9}
# stacio : * loko, kie publikaj veturiloj (tramo, trajno, a~utobuso)
alvenas kaj forveturas; ejo, kie signaloj (de radio, televido,...) estas
ricevataj, elsendataj a~u transsendataj {*4}
# stadio : (pri evoluanta afero:) tempoparto, kiam la afero estas klare
malsama ol ^gi estis anta~ue a~u estos poste {9}
# stadiono : ejo por sportaj konkuroj {9}
# stalo : aparta domo por pli grandaj bestoj (^cevaloj, bovinoj,...) (en
bieno a~u farmejo) {7}
# stameno : vira genera parto de floro {9}
# stampo : reliefa a~u inka marko (de difinita formo) sur io, farita per
speciala ilo (stampilo); stampi: surmeti stampon (stampita po^stmarko) {8}
# stano : ar^gente blanka/griza, facile fandebla metalo _(Sn)_ {9}
# standardo : flago kiel simbolo (de grupo a~u individuo) {7}
# stango : longa, maldika, rekta objekto, ofte el metalo {8}
# stari : * esti en vertikala pozicio; ne iri; ne sidi, ne ku^si {*2}
# starpunkto : ies (firma) opinio en diskuto (star/punkt/o) {X}
# starti : komenci sportan konkuron; ekiri, ekkuri; (motoro:) ekfunkcii {9}
# stato : * tiel, kiel estas; tia, kia io estas (nun); stati: esti en iu
stato (kiel statas la afero?) {*4}
# statuo : skulpta^jo prezentanta homon a~u beston en pli-malpli natura
grandeco {9}
# staturo : la impreso, kiun faras la alteco (kaj korpo-formo) de iu homo
{9}
# stelo : * luma objekto en nokta ^cielo, malproksima suno; figuro kun
elstaraj pintoj (kvinpinta, sespinta,... stelo); iama mon-unuo en la
Esperanto-movado {*5}
# sterko : bestaj ekskrementoj (miksitaj kun pajlo), uzataj por plibonigi
kulturatan teron; aliaj substancoj uzataj por tiu celo; sterki (teron):
meti sterkon {9}
# sterni : dismeti ion sur iun supra^jon tiel, ke ^gi kovru la tuton a~u
kiel eble plej grandan spacon {7}
# stilo : persona maniero esprimi siajn pensojn (en parolado, skribado,
pentrado,...); la karakteriza^joj de tiu maniero, retroveblaj en artverko
{8}
# stomako : tiu kava interna parto de la korpo, kien iras man^ga^joj por
esti digestataj (per acido) {7}
# stranga : * miriga; ne la~u atendoj; neniam vidita {*6}
# strato : * (parto de) vojo, kie veturas veturiloj {*4}
# stre^ci : * plilongigi a~u plilar^gigi per tirado; tre uzi sian korpan
a~u spiritan forton {*6}
# streko : linio farita per unu movo (per krajono, plumo,...); ne tute
mallonga linio / \ __ (streketo: -; substreko: _); streki: meti strekon;
trastreki: meti streko(j)n tra io; forstreki: nuligi; substreki: meti
strekon sub io; akcenti {7}
# strio : longa, mallar^ga parto, kun paralelaj randoj, de iu surfaco (a~u
^stofo), aspektanta alimaniere ol la cetero {8}
# strigo : (ofte nokta) rabobirdo kun anta~uen direktitaj okuloj, ^cirka~u
kiuj estas rondo el plumoj _(Strix,...)_ {9}
# striki : ^cesigi laboron kiel protesto a~u por atingi celon {8}
# strikta : tre precize al^gustigita; (vesto:) sen spaco inter la vesto kaj
la korpo; (regulo:) tre precize observenda, obeenda {X}
# strukturo : maniero, la~u kiu diversaj partoj estas kunaran^gitaj por
fari tuton {8}
# struto : granda birdo en Afriko, ne flugpova, kun longaj kolo kaj kruroj
_(Struthio)_ {9}
# studi : * lerni ion dum pli longa tempo; legi kaj a~uskulti prelegojn por
lerni {*5}
# studento : studanto en alta lernejo {8}
# stulta : ne inteligenta; faranta aferojn malutilajn al si mem {7}
# stumpo : resta^jo post forpreno de parto (per ^sirado, tran^cado,
tondado, hakado,...) {8}
# sub : * malpli alte ol (tu^sante a~u ne); dependa de; regata de {*1}
# suba^ceti : korupti (sub/a^cet/i) {X}
# subita : * tuja, sen paso de tempo; neatendita {*6}
# subjekto : (gramatiko:) tiu parto de la propozicio, kiu indikas tiun, kiu
agas a~u estas en iu stato; aganto; homo havanta iun malsanon (esplorata de
kuracisto); homo farinta iun krimon (esplorata de policisto) {9}
# subskribi : skribi sian nomon sub iu teksto, kiel sendinto, kiel
atestanto a~u por montri sian konsenton (sub/skrib/i); subskribo:
(la~ule^ge valida) ^ciam sama maniero por skribi sian nomon (sub leteroj,
dokumentoj,...) {X}
# substanco : speco de materio, rigardata la~u ^giaj ecoj (peza, kolora,
knedebla, brulema,... substanco) {9}
# substantivo : o-vorto; vorto, en Esperanto ^generale kun fina^jo "-o",
kiu estas la lingva nomo de io ekzistanta (objekto, planto, besto, homo,
ideo,...) (anka~u la _nomoj_ de agoj, statoj, ecoj,...) {9}
# subteni : firme teni la suban flankon de io; apogi kaj helpi (per vortoj,
agoj, mono,...) (sub/ten/i) {X}
# subtila : tre delikata; malfacile komprenebla pro delikataj nuancoj;
povanta fari a~u distingi tiajn delikatajn nuancojn {9}
# subtrahi : forpreni nombrojn: 8-2=6 (ok minus du estas ses) {9}
# su^ci : entiri likva^jon en la bu^son (per vakuo); entiri likva^jon en
aparaton per vakuo {9}
# sudo : * [Kanado kaj Siberio estas en la nordo, A~ustralio kaj Fuegio
(Fajrolando) estas en la sudo] {*6}
# suferi : * senti (tre) malbone pro io, kio okazas, a~u pro io, kion faras
iu alia; esti tiu, al kiu okazas io malbona {*4}
# sufi^ca : * tiom, kiom necesas; tiom, ke ne necesas pli; ne tro kaj ne
maltro; (sufi^ce ...a: ne malmulte ...a; ne mal...a) {*4}
# sufikso : vortparto, metata post radiko por ^san^gi la signifon de la
vorto (ekzemple: arbo - arbaro) {X}
# sufoki : tiel premi, ke iu ne plu povas spiri {8}
# sugesti : venigi en ies penson iun ideon {X}
# suko : likvo, trinka^jo el frukto(j) (a~u el alia parto de planto),...
{7}
# sukcesi : * ekhavi bonan, celitan rezulton {*5}
# sukero : * dol^c(ig)a a^jo (ofte kiel sukereroj) (el suker-kano,
suker-beto, suker-palmo,...); sukeri: dol^cigi per sukero {*4}
# sulko : longa rekta foso en tero (farita per plugilo); pli-malpli longa
pli-malpli profunda simila^jo en la ha~uto {9}
# sultano : regnestro en iuj Islamaj landoj {X}
# sumo : * [8 estas la sumo de 3 kaj 5, a~u de 1, 3 kaj 4]; kvanto da mono
(ekzemple: la sumo pagenda); sume: ^cio kune; sumigi: adicii la tuton {*5}
# suno : * nia stelo, ^cirka~u kiu rondiras Tero {*3}
# supo : * plejparte likva man^ga^jo {*6}
# super : * pli alte ol (ne tu^sante); supersigno: signo super litero
(ekzemple: "^"); supera: pli alta, pli bona {*1}
# superflua : ne necesa; ne bezonata; ne utiligebla; troa (super/flu/a) {X}
# suplemento : aldona^jo; kompletiga^jo {9}
# supozi : ne scii, sed pensi, ke io estas tia a~u tia {7}
# supro : * tiu parto de io, kiu estas plej alta, plej malproksima al tero
a~u planko {*4}
# sur : * tu^sante (supron a~u flankon) {*1}
# surda : * ne povanta a~udi {*6}
# surfaco : supra^jo; supra a~u ekstera flanko de {8}
# surprizi : veni a~u fari ion neatendite; mirigi per io neatendita;
mirigi, ^car neatendita {7}
# surtuto : longa (labor)vesto super la aliaj vestoj {9}
# suspekti : sen pruvo pensi, ke io malbona okazis a~u ke iu faris ion
malbonan {8}
# susuri : eligi malfortan sonon, kiel de interfroti^ganta silko a~u
^cifata papero {9}
# svati : (duon)profesie ser^ci kaj proponi kandidatojn por edz(in)i^go {9}
# sveni : (dum mallonga tempo) perdi la konscion kaj la kapablon movi sin
{8}
# svingi : rapide, ripete mov(et)i ion tien kaj reen en aero; movi
malanta~uen kaj ^jeti anta~uen {8}
# 
# 
# 
# -^s-
# 
# ^safo : * kvarpieda besto, bredata pro ^gia lano a~u viando _(Ovis)_ {*5}
# ^sajni : * eble vere, eble ne vere esti (^sajnas al mi, ke... = mi
pensas, ke estas...) (kio nur ^sajnas esti, do ne estas) {*2}
# ^sako : situacio de la re^go a~u re^gino en ^sak-ludo, kiam ili povas
esti trafataj de alia lud-peco (^sakoj = ^sakludo: ludo kun 32 diversspecaj
figuretoj sur tabulo kun 64 alterne nigraj kaj blankaj fakoj) {X}
# ^sakalo : rabobesto simila al hundo _(Canis aureus,...)_ {9}
# ^salmo : pli-malpli tuboforma tigo de iuj herboj, kanoj,...;
blovinstrumento {X}
# ^salti : ekfunkciigi aparaton a~u eklumigi lampon, fermante elektran
cirkviton (per aparateto (^saltilo)); mal^salti, el^salti: ^cesigi,
rompante la cirkviton (per la ^saltilo) {X}
# ^sanco : * ebleco de sukceso; ebleco, ke okazos {*6}
# ^sanceli : tiel pu^si ion tien kaj reen, ke tio ne plu firme staras;
malekvilibrigi {9}
# ^san^gi : * aliigi; malsamigi; preni a~u doni alian anstata~ue {*3}
# ^sargi : meti eksploda^jon kaj pafa^jon en pafilon; meti elektron en
pilon; meti necesan parton en aparaton por ke ^gi povu funkcii (ekzemple:
meti filmon en fotilon) {8}
# ^sar^go : * tio (peza), kion iu/io portas; ^sar^gi: meti pezajn portotajn
aferojn sur iun/ion a~u en ion {*6}
# ^sati : * ekhavi plezurajn sentojn pro havado a~u farado de io; preferi
{*5}
# ^sa~umo : likva^jo kun multege da veziketoj (kiam la likva^jo bolas,
estas kirlata,...); ^sa~umi: eligi, formi ^sa~umon (^sa~umanta biero);
^sa~umigi: fari, ke io ^sa~umas {9}
# ^selo : pli-malpli malmola ekstera tavolo de frukto, ovo,...; sen^seligi:
forpreni la ^selon (de terpomo, nukso,...) {8}
# ^serci : * diri, rakonti ion lude, ridige {*6}
# ^si : * tiu virino; tiu knabino {*1}
# ^simo : ^generala nomo por etaj fungoj (kreskantaj i.a. sur malfre^sa
pano,...); ^simi: kovri^gi per ^simo; (figure: resti longe neuzata) {X}
# ^sinko : salita a~u fuma^jita femuro de porko, kiel viando {9}
# ^sipo : * (granda) akvo-veturilo; ^sipi: veturi per ^sipo {*4}
# ^siri : * distiri (paperon, ^stofon); per (forta) tirado apartigi parton
{*6}
# ^sirmi : protekti a~u defendi ion a~u iun kontra~u io malbona a~u
malutila, metante sin (a~u ion: ^sirmilon) inter la ka~uzo kaj tio a~u tiu
{7}
# ^slimo : koto a~u simila substanco, kiu surfundi^gas en malmulte
movi^ganta akvo {X}
# ^slosi : * firme fermi per ilo (turnante ^slosilon en seruro) {*5}
# ^smiri : meti tavolon de iu substanco sur ion per frotado; faciligi
glitadon a~u turni^gadon (de ma^sino), metante grasan substancon a~u oleon
{8}
# ^snuro : * kuntorditaj fadenoj, uzataj por ligi, tiri, fari pakojn,...;
^snuri: ligi per ^snuro {*6}
# ^soforo : kondukisto de a~utomobilo, a~utobuso,...; veturigisto; ^sofori:
veturigi (a~uton) {8}
# ^soki : (subite) ^cagrenegi iun, ^car ne atendita a~u ^car kontra~ua al
deco kaj konveneco; ^soko: animskuo; subita nerva misfunkcio {X}
# ^sovi : pu^si objekton glitigante ^gin; enmeti ion (^sovante ^gin) {8}
# ^soveli : * forpu^si per plata^jo (kun stango) {*6}
# ^spari : ne uzi ^cion, por povi poste uzi la reston; meti monon en bankon
por posta uzo {7}
# ^spini : kuntordi fibrojn por fari fadenon {9}
# ^spruci : (pri likvo:) rapide eli^gi kiel gutoj {9}
# ^sranko : * meblo (plejofte kun bretoj), fermebla per pordo(j) por
konservi aferojn (meblo kun bretoj sen pordo: bretaro) {*6}
# ^sra~ubo : metala (a~u ligna) fiksilo en formo de cilindro kun helica
entran^ca^jo; ^sra~ubi: fiksi per ^sra~ubo; turni ^sra~ubon; mal^sra~ubi:
inverse turni ^sra~ubon por malfiksi {8}
# ^srumpi : kuntiri^gi, malpligrandi^gi (pro sekeco, maljuni^go,...) {8}
# ^stalo : tre malmola metalo el fero _(Fe)_ kun iom da karbono _(C)_ {8}
# ^stato : * lando kun registaro (sed unu ^stato povas esti pluraj landoj,
pro komuna registaro) ("lando" estas ^generale uzata vorto, "^stato" estas
politika termino) {*5}
# ^steli : * forpreni ion ne sian (sen pago a~u permeso) {*5}
# ^stipo : mallonga, dika, peza peco da ligno {9}
# ^stofo : teksa^jo a~u trika^jo por fari vestojn [tolo, drapo,
trikoto,...] {8}
# ^stono : * malmola natura a^jo; malgranda peco de roko {*4}
# ^stopi : fermi truon, plenigante ^gin {7}
# ^stormo : tre forta vento, ofte kun pluvo, ne^go a~u sablo {X}
# ^strumpo : * (^generale ^stofa) vesto por piedo kaj (parto de) kruro;
(^strumpeto: nur por piedo kaj maleolo) {*6}
# ^stupo : * horizontala breto, ^stono a~u rando (anstata~u deklivo) por
plifaciligi supreniradon; unu breto,... de ^stuparo; (figure: unu plia
grado de io gradigita) {*5}
# ^suo : * (ofte leda) vesto por piedo {*6}
# ^suldi : ankora~u devi pagi al iu; ankora~u devi fari por iu {7}
# ^sultro : parto de korpo inter la kolo kaj la supra artiko de brako; tiu
artiko {7}
# ^suti : elglitigi nelikvan substancon konsistantan el multaj apartaj eroj
(sablon, ^stonetojn, grenon,...) {8}
# ^sveli : pligrandi^gi; plidiki^gi {7}
# ^svito : likvo el ha~uto (pro timo, varmego a~u forta laboro); ^sviti:
eligi ^sviton; (figure: laboregi) {7}
# 
# 
# 
# -t-
# 
# t.e. : tio estas [klarigo; precizigo; alinome] {X}
# tabako : materialo por fumado, el sekigitaj folioj de tabak-planto
_(Nicotiana tabacum,...)_ {7}
# tabelo : aran^go de informoj (ekzemple nombroj) la~u vicoj horizontalaj
(linioj) kaj vertikalaj (kolumnoj); aran^go de listo tiel, ke oni facile
povas trovi ion (ekzemple: enhav-tabelo) {7}
# tablo : * meblo por man^gi, skribi a~u labori, kun horizontala supra
surfaco {*3}
# tabulo : * peco da ligno (segita), plata, ne tre dika; simila plata peco
el alia materialo; tio sama, fiksita vertikale, ofte kun teksto sur ^gi
(anonc-, reklam-tabulo,..., nigra, verda, blanka tabulo en lernejo) {*6}
# tago : * kiam estas lumo de la suno; 24 horoj (=tagnokto) {*2}
# tajdo : la perioda alterna movo de mara akvo: alta tajdo, malalta tajdo
{X}
# tajli : doni formon al materialo, eltran^cante pecetojn; tondi el ^stofo
la pecojn por fari veston {8}
# tajloro : metiisto, kiu tajlas kaj kunkudras vestojn {8}
# tajpi : skribi per (skrib)ma^sino (frapi la klavojn de klavaro) {9}
# taksi : fari al si opinion pri la ^satindeco de iu/io; fari al si opinion
pri la valoro de io {7}
# taksio : veturilo kun ^soforo, per kiu unu a~u kelkaj homoj, kontra~u
pago (i.a. la~u kilometroj), povas veturi al dezirata loko {X}
# takto : (muziko:) la nombro kaj ritmo de la "frapoj" en la mezuroj;
(figure:) kapablo ^gentile agi kaj paroli, ne incitante la ^ceestantojn {9}
# talio : la mezo de la homa korpo, inter brusto kaj ventro {9}
# tamburo : muzika instrumento (a~u signalilo) konsistanta el malplena
cilindro fermita je unu a~u du flankoj per stre^cita folio (ofte el ledo);
simila cilindro en te^hniko {X}
# tamen : * tio estas vera, sed... {*1}
# tapeto : murpapero {9}
# tapi^so : pli-malpli luksa, ofte ornamita, teksa^jo sur planko (a~u sur
muro) {7}
# tarifo : tabelo de la dogan-pagoj la~u la varo-kategorioj; tabelo de
fiksitaj prezoj por difinitaj servoj {9}
# taso : * trinkujo sufi^ce malalta, kun lar^ga malferma^jo, ofte kun anso
(tenilo) {*6}
# tasko : certa kvanto da laboro por certa persono; farota^jo {7}
# ta~uga : * tute bona por iu celo {*6}
# tavolo : (malgranda) kvanto de iu materialo sur la tuta surfaco de alia
materialo (tavolo da tero sur roko; tavolo da farbo;...); (povas esti
pluraj tavoloj unu sur la alia) {X}
# teo : * trinka^jo farita per trempado de folioj de te-arbusto _(Thea)_ en
varmega akvo {*6}
# teamo : grupo da ludantoj de unu flanko (en ludoj kaj sportoj) {X}
# teatro : domo, kie oni prezentas spektaklojn (aktorado, kantado,
dancado,...) {8}
# tedi : esti malagrabla pro tro longa da~uro, pro ne sufi^ca intereseco
{8}
# tegi : tute kovri per tuko (tegilo, tega^jo) a~u per tavolo da alia
materialo, ofte ne forprenebla {8}
# tegmento : * supra^jo, kovra^jo de domo {*6}
# tegolo : diversforma (plata, kurba,...) objekto el bakita argilo, per
kiuj oni kovras tegmenton (unu tegolo parte kovras alian) {9}
# te^hniko : tuto de metodoj por produkti ion; maniero de farado en
industrio a~u metio (a~u belarto) {9}
# tekniko : = te^hniko {X}
# teksi : dense interkrucigi fadenojn por fari ^stofon {7}
# teksto : aro da vortoj kaj frazoj; skriba^jo {9}
# telefono : * elektra aparato por transporti sonojn je granda distanco;
telefoni: paroli al iu per telefono {*6}
# telegrafo : aparato por transsendi informojn je granda distanco, per
interkonsentitaj signoj; telegrafi: sendi mesa^gon per telegrafo {7}
# telegramo : sciigo sendita per telegrafo {8}
# telekomuniki : komuniki je granda distanco (per telegrafo, telefono,
faksilo, retpo^sto, radio, televido,...) {X}
# telero : * pli-malpli plata man^gujo {*5}
# televidi : vidi spektaklojn, filmojn, bildraportojn je granda distanco
per elektromagnetaj ondoj; (televidilo: la aparato kun ekrano por vidi
tion) {9}
# temo : tio, pri kio oni parolas, pensas, skribas {7}
# tempo : * tio, kion oni mezuras per horoj, tagoj, jaroj {*2}
# temperaturo : varmo-kvanto; tio, kion oni mezuras per gradoj Celsiusaj,
Kelvinaj a~u Farenhejtaj {8}
# tempesto : ^stormego {8}
# teni : * havi (en mano a~u proksime); ne fordoni; fari tiel, ke io/iu ne
povas (de)fali, foriri, forflugi,...; (teni sian vorton: fari tion, kion
oni promesis) {*2}
# tendo : ^sirmilo el tolo, feloj a~u alia tukeca materialo, starigita per
stangoj, por ^sirmi kontra~u vento, suno, pluvo,... (servanta kiel portebla
lo^gejo a~u kunvenejo) {8}
# tendenco : da~ura inklino al io; propaganda enhavo (de libro,...) {9}
# tenera : dol^ce kaj delikate kondutanta {9}
# tenti : instigi iun al malpermesita ago {7}
# teorio : pripensado de reguloj, la~u kiuj oni faru ion, tion ne farante
{8}
# tero : * tio, sur kio estas homoj, bestoj, plantoj, domoj...; Tero: la
nomo de nia planedo {*2}
# teraso : plialtigita, ebena loko (apud domo, ekster kafejo, en parko,...)
(por pli komforte sidi a~u promeni por ^gui la belan vida^jon); ^stup(ar)e
aran^gita kampo {9}
# tereno : terspaco, rigardata la~u ^gia uzeblo por homa agado - a~u kiel
ejo, kie io okazas {8}
# teritorio : la tero, kiu apartenas al iu ^stato, urbo,...; la regiono,
super kiu iu regas a~u havas ju^gpovon {9}
# termino : bone difinita vorto de iu fako a~u scienco {X}
# termometro : mezurilo por temperaturo {9}
# terni : subite brue elspiri per la nazo (kaj la bu^so), pro eksciti^go de
la nazaj nervoj {9}
# teroro : regado (a~u provo ekregi) per (ne-anta~udirebla) krueleco,
terurante la popolon; teroristo: iu, kiu provas atingi iun celon per
ne-atendita(j) kruela(j) atako(j) al senkulpaj homoj {X}
# terpomo : subtera, pli-malpli ovoforma "frukto" (tubero), kiun oni
man^gas kuiritan a~u frititan _(Solanum tuberosum)_ (ter/pom/o) {7}
# teruro : * grandega timo; teruri: fortege timigi iun; teruri^gi: eksenti
teruron {*5}
# testudo : rampulo, kies korpo estas kovrita de korneca ^selo
_(Testudines: Testudo,...)_ {9}
# tia : * de tiu kvalito; tiuspeca {*1}
# tial : * pro tiu ka~uzo, motivo {*1}
# tiam : * en tiu tempo {*1}
# tie : * en tiu loko {*1}
# tiel : * en tiu maniero, tiumaniere; en tiu grado, tiugrade {*1}
# ties : de tiu(j); apartenanta al tiu(j) {9}
# tigo : bran^ceto; pli firma parto de herbo, portanta folion a~u floron
a~u formanta la centran akson de la herbo {9}
# tigro : rabobesto, grandega kato kun flava, striita ha~uto _(Felis,
Panthera tigris)_ {9}
# tikli : ka~uzi per delikataj tu^s(et)oj senton, pro kiu oni ekridas {9}
# timi : * pensi, ke malbono povos okazi; malkura^gi {*3}
# tinkturo : likva farbo por kolorigi ^stofon per sorbado; solva^jo en
alkoholo {9}
# tinti : fari la sonon, kiun faras du glasoj, kiam tiuj interfrapi^gas {9}
# tio : * tiu afero {*1}
# tiom : * en tiu kvanto {*1}
# tipo : ideala modelo havanta ^ciujn ecojn de iu speco; tuto de ecoj de iu
speco; kompleto da (pres)literoj kun propraj ecoj (litertipo); unuopa
preslitero (de certa tipo) {8}
# tiri : * uzante forton, movi al si; fari, ke io sekvas: ^cevalo tiras
^caron {*3}
# titolo : surskribo (nomo) de libro, artikolo, poemo, teatra^jo,
filmo,...; respekta (aldona) nomo por persono; titoli: doni titolon; nomi
iun per titolo {7}
# tiu : * [montras] (homon, individuon, ekzempleron,...) {*1}
# tolo : * teksa^jo el (kutime plantaj) fadenoj {*6}
# toleri : elteni; ne kontra~ustari a~u kontra~uagi, kvankam oni povus
kontra~ustari a~u kontra~uagi {7}
# tomato : (ru^ga a~u flava frukto de) herbo _(Lycopersicon esculentum =
Solanum lycopersicum)_, (foje traktata kiel legomo (en salatoj,...)) {9}
# tombo : kavo farita en tero a~u roko por en ^gin meti mortinton {7}
# tono : muzika sono kun difinita alto; nuanco de vo^co; nuanco de koloro
{8}
# tondi : * disigi per du ligitaj tran^ciloj (tondilo) {*5}
# tondro : (^ciela) bruego, kiun akompanas fulmo (fulmotondro); tondras:
a~udi^gas tondro (en ^cielo) {7}
# tordi : turni unu ekstremon de tordebla objekto en unu direkto kaj la
alian ekstremon en kontra~ua direkto; intence misreprezenti (ies
parolon,...) {8}
# torento : rapidege fluanta monta rivero {9}
# torto : kuko kun tavolo(j) da fruktoj, frukta ka^co kaj/a~u (batita)
kremo {9}
# tra : * de unu flanko (ekster io) al la alia flanko, ne ^cirka~uirante
("+" havas unu strekon tra alia streko) (li rigardas tra la fenestro; ni
promenis tra la arbaro al la vila^go) {*1}
# trabo : longa, dika (segita) peco de arbo {X}
# tradicio : la (bu^sa) transdonado de opinioj, kutimoj, ideoj,... de unu
generacio al alia; la sa^go de la anta~uuloj {9}
# traduki : alilingvigi {7}
# trafi : * sukcesi atingi lokon celitan; kiam ^jetita ^stono a~u pilko a~u
pafita kuglo atingas la punkton, kiun oni volas, ke ^gi atingu {*5}
# trafiko : transportado de personoj, varoj a~u informoj; ties cirkulado
{9}
# tragedio : teatra verko la~u klasikaj preskriboj; teatra^jo kun
malfeli^ca fino; malfeli^cega okaza^jo {9}
# tragika : tragedia; kun malfeli^ca fino {9}
# trajno : vagonoj ligitaj kun lokomotivo a~u sen aparta lokomotivo
(vagonaro), irantaj la~u difinita horaro {8}
# trajto : linio de la viza^go; eco de karaktero {8}
# trakti : diskuti pri iu afero por veni al iu rezulto; esplori temon;
(la~u iu maniero) agi al iu persono {8}
# traktato : skriba interkonsento inter ^statoj {9}
# traktoro : veturilo kun motoro por trenado de ^sar^gveturiloj a~u
kampokulturaj ma^sinoj {8}
# tramo : (enurba) surrela veturilo {9}
# tran^ci : * per akra ilo (tran^cilo) disigi {*4}
# trankvila : * sen timo; sen grandaj movoj {*3}
# trans : * je/al la alia flanko de (li lo^gas trans la rivero; flugi trans
la maron) {*1}
# trans- : de unu (flanko, loko, persono, stato) al alia (transmeti,
transporti, transsendi, transdoni, transformi, transkonstrui,...) {X}
# transitiva : (gramatiko, pri verboj:) povanta havi objekton, fini^gantan
per -n ("rektan" objekton) (oni povas "fari ion", sed ne "stari ion"; "ruli
ion", sed ne "ruli^gi ion"; "dormigi iun", sed ne "dormi iun": fari, ruli
kaj dormigi estas transitivaj verboj, stari, ruli^gi kaj dormi estas
netransitivaj) {X}
# tre : * en granda grado; forte; multe {*1}
# trejni : instrui kaj ekzerci por atingi certan kapablon {9}
# tremi : * skueti^gi (pro timo, malvarmo) {*6}
# trempi : malsekigi, lasante ion iom pli longe en likvo {8}
# treni : tiri post si (kun malfacilo) pezan objekton; (treni sin:
malfacile iri) {8}
# trezoro : alte ^satata, bone gardata hava^jo; tuto de la multekostaj
objektoj kaj (a~u) mono apartenanta al iu/io {8}
# tri : * 3 {*1}
# triangulo : fermita figuro el tri rektoj (rektaj linioj), kun tri anguloj
(tri/angul/o); muzikilo tiuforma {8}
# tribo : homgrupo kun komuna(j) prapatro(j), foje subdivida^jo de popolo
{X}
# tribunalo : ju^gistaro; ju^gejo kun pluraj ju^gistoj {8}
# triki : produkti ^stofon, farante ma^sojn per fadeno kaj du a~u kvar
stangoj (trikiloj) {9}
# trikoto : trikita ^stofo {8}
# trinki : * enbu^sigi likvon (akvon, lakton, kafon,...) {*3}
# tritiko : greno plej grava en E~uropo kaj norda Ameriko _(Triticum)_ {7}
# tro : * pli ol kiom estas bone a~u bezonate {*1}
# trompi : * intence erarigi; kredigi, ke io estas alia, ol tio estas {*6}
# trotuaro : parto de vojo destinita por piedirantoj, apud la vojo
destinita por veturiloj {8}
# trovi : * ekvidi, ekrimarki (post ser^cado) {*6}
# trovi^gi : esti (trovebla) en iu loko (trov/i^g/i) {X}
# truo : * malferma^jo; en io: tiu loko, kie estas nenio (intencita: truo
en muro por pordo a~u fenestro; truo en vesto por trameti butonon; ne
intencita: truo pro difekti^go a~u foruzi^go); trui: fari truo(j)n {*5}
# trudi : devigi iun fari ion kontra~uvole; devige akceptigi ion {9}
# trumpeto : metala blovmuzikilo a~u avertilo {9}
# trunko : la ^cefa ligna parto de arbo {8}
# trupo : ^ciuj artistoj de teatro kune; soldataro (nedifinita parto de
armeo) {9}
# tualeto : * la aran^gado por igi sin aspekti pura kaj bela {*6}
# tubo : (longa) cilindroforma trairejo por gasoj a~u likvoj {7}
# tubero : bul-forma ^svela^jo sur a~u en korpo; ^svelinta super- a~u
subtera (ekzemple: terpomo) parto de tigo de planto. {9}
# tufo : densa ar(et)o da maldikaj a^joj kune kreskantaj (haroj, plumoj,
herboj,...) {9}
# tuj : * senprokraste; senatende; post tre malgranda tempo {*1}
# tuko : * peco de teksa^jo (a~u alia materialo), ofte kvadrata a~u
rektangula (tablotuko, naztuko, kaptuko, vi^stuko, sekigtuko, bu^stuko,
littuko,...) {*6}
# tumulto : kiam multaj homoj senorde kuras kaj bruas {9}
# tuno : 1000 a~u 1016 kilogramoj {9}
# tunelo : vojo subtera a~u subakva {9}
# turo : (tre) alta (parto de) konstrua^jo {7}
# turbano : kapvesto el tuko volvita ^cirka~u la kapo {X}
# turismo : (organizado de) voja^gado por plezuro, por ekkoni fremdajn
lokojn kaj landojn,... {9}
# turisto : iu, kiu voja^gas por plezuro (ne por labori), por ekkoni
fremdajn lokojn kaj landojn,... {9}
# turmenti : ka~uzi al iu grandajn korpajn suferojn {8}
# turni : * meti anta~uon malanta~ue a~u supron malsupre (tiel, turnita "b"
estas "d" a~u "p"); movi ^cirka~u (imagita) akso (tiel, turnita "^" povas
esti ">") {*3}
# tusi : * subite elspiri, kun sono (pro malsano a~u ^car io estas en la
gor^go) {*6}
# tu^si : * (homoj:) meti fingro(j)n (a~u alian korpoparton) sur ion;
(a^joj:) tiel, ke en iu loko ne estas spaco inter du a^joj; netu^sebla:
kion oni ne povas a~u ne rajtas tu^si (a~u ^san^gi) {*4}
# tuta : * ^ciuj partoj; ne rompita {*2}
# 
# 
# 
# -u-
# 
# -u : * [ago/stato: peto, konsilo, ordono] [verbo] (bonvolu eniri!; fermu
la pordon!; pli bone ne man^gu tion; mi petas, donu al mi tiun libron; li
volas, ke mi venu al li; ^si legu tiun artikolon; ni nun man^gu;...) {*0}
# -ujo : * [io, en kio]; io por teni... (sukerujo, monujo, abelujo,...);
(anka~u: planto la~u frukto (pomujo = pomarbo); lando la~u popolo
(Francujo, Japanujo)); ujo: vazo, skatolo, sako,... {*0}
# -ulo : * [homo tia] (ri^culo, blindulo, mensogulo, rapidulo,...); besto
la~u ia kategorio (mamulo, rampulo,...); (foje:) ^sipo a~u alia objekto
la~u ia kategorio (trimastulo,...) {*0}
# -um- : * [io kun ia rilato al] (kolumo, malvarmumo, akvumi, plenumi,...)
{*0}
# ungo : * malmola kovra^jo de la pinto de fingro {*6}
# uniformo : rekoniga serva kostumo {9}
# unika : ekzistanta en nur unu ekzemplero; okazanta nur unu fojon {9}
# universala : rilata al, aplikebla al ^ciuj membroj (homoj, objektoj) de
iu grupo a~u ^ciuj homoj sur Tero {9}
# universitato : alta lernejo, kie oni povas studi plurajn bran^cojn de
scienco (kaj kiu povas alju^gi doktorecon) {9}
# unu : * 1 {*1}
# urbo : * loko kun multaj (pli ol kelkmil) domoj kaj multaj homoj {*3}
# ur^gi : rapidigi, vigligi; esti neprokrastebla {7}
# urino : pli-malpli flava likvo, produktita de la renoj kaj periode
eligata el la korpo; (alivorte: piso); urini: eligi urinon (=pisi) {X}
# urso : granda mamulo iranta sur plandoj _(Ursus)_ {8}
# -us : * [ago/stato: kondi^ca] [verbo] [(ne jam plenumita) kondi^co;
nereala supozo; neebla deziro; tre ^gentila peto] (se mi havus monon, mi
veturus tien; estus bone, se vi skribus al li; se ^ciuj homoj estus sa^gaj,
ne okazus milito; mi ne a^cetus tion (se mi estus en tiuj cirkonstancoj);
se mi povus flugi!; ^cu vi povus diri al mi, kie estas...?) {*0}
# Usono : la Unui^gintaj ^Statoj de (Nord-)Ameriko {X}
# utila : * bona por esti uzata; bona por atingi rezulton; utili: alporti
utilon; utiligi: uzi ion tiel, ke ^gi estas utila {*4}
# uzi : * fari ion per; preni kiel ilon a~u rimedon {*3}
# 
# 
# 
# -v-
# 
# vadi : iri tra malprofunda akvo {9}
# vagi : iri de loko al loko sen difinita celo {9}
# vagono : * veturilo por multaj homoj a~u por multe da ^sar^go, ofte parto
de trajno (=vagonaro) a~u tramo {*4}
# vakcino : substanco enmetebla en korpon a~u trinkebla, donanta imunecon
kontra~u (bakteria, virusa a~u parazita) malsano; vakcini: enmeti vakcinon
en la korpon {8}
# vakso : knedebla substanco, el kiu abeloj konstruas ^celojn; simila
substanco farita de aliaj insektoj, a~u artefarita de homoj; vaksi: ^smiri
per vakso {9}
# vakuo : spaco, en kiu estas (preska~u) neniom da materio, e^c ne aero {X}
# valo : * malalta parto inter alta^joj {*6}
# valida : (dokumento, decido:) plenumanta ^ciujn kondi^cojn postulatajn de
la le^go, tiel ke ^gi havas la la~ule^gajn efikojn {9}
# valizo : per unu mano portebla kesto a~u skatolo (duparta), en kiu oni
transportas bezonata^jojn dum voja^go {7}
# valoro : * graveco; grandeco de kosto; ^satateco; utileco; valori: havi
(grandan, iun) valoron; havi meriton {*3}
# vana : senutila; senrezulta; ne produktanta (-onta) la deziratan rezulton
{7}
# vando : vertikala interna surfaco de ^cambro; interna surfaco de tubo,
tunelo,...; ne tre dika, ne tre fortika a~u provizora lima^jo inter spacoj;
(pli-malpli) vertikala parto de tendo, budo,... {X}
# vango : * parto de la viza^go, inter bu^so kaj orelo {*6}
# vanta : ne atentinda, ^car tute malgrava; ^satanta okupi^gi pri
malgrava^joj {9}
# vaporo : * gasforma akvo (pli ol 100 gr.C); vapori: eligi vaporon;
vapori^gi: fari^gi vaporo (figure: malaperi) {*5}
# varo : objekto farita por vendo; komerca^jo {8}
# varbi : instigi iun, fari^gi soldato; instigi iun, fari^gi membro a~u ano
de grupo, partio,... {X}
# varii : ne esti ^ciam sama; ne esti ^ciam same {8}
# varma : * kun relative alta temperaturo (ekzemple 40 gr.C) {*3}
# varti : gardi kaj prizorgi iun, kiu bezonas tion pro malforteco a~u
juneco {9}
# vasta : * (kun granda) mezuro la~u longo kaj lar^go {*5}
# vato : kunpremita mola kotono {7}
# vazo : iu ujo; ujo kun pli-malpli lar^ga malferma^jo (por teni likvon)
{7}
# ve! : [voko pro malfeli^co]; [voko, anoncanta malfeli^con] {7}
# vegetalo : viva^jo ne animala; planto {9}
# vegetara : tia, ke oni ne man^gas produktojn de (mortigitaj) bestoj {9}
# vejno : tubeto en la korpo, tra kiu sango fluas de organoj al la koro {9}
# veki : * igi maldorma; fini ies dormon {*4}
# velo : granda tolpeco fiksita al masto(j) de akvo-veturilo (vel^sipo,
velboato), por kapti venton; veli: veturi per helpo de velo(j) {8}
# velki : perdi vivosukojn; seki^gi ^srumpante {8}
# veluro : dense teksita ^stofo kun mola, hara supra^jo {9}
# veni : * movi sin/movi^gi al la loko de la parolanto a~u al la loko de la
alparolato a~u al interkonsentita loko a~u al priparolata okaza^jo; (veni
al:) atingi; havi rezulton; (veni de:) origini en; esti rezulto de {*2}
# vendi : * doni kontra~u mono; proponi kontra~u mono {*4}
# vendredo : * tago de la semajno inter ^ja~udo kaj sabato {*5}
# veneno : substanco kapabla difekti a~u mortigi vivantajn ^celojn; veneni:
mortigi per veneno {8}
# ven^gi : kiam persono A faras malbonon al persono B, ^car B faris
malbonon al A a~u al parenco a~u amiko de A {9}
# venki : * esti la plej bona, plej lerta, plej forta (en batalo, konkuro)
{*6}
# vento : * movi^go de aero {*3}
# ventro : parto de la korpo, en kiu estas la stomako kaj la intestoj {7}
# ventumi : movi aeron al iu a~u io (por malplivarmigi); purigi grenon,
saltigante ^gin (por ke la vento forblovu pajlon kaj ^selojn) (vent/um/i)
{X}
# vera : * tiel, kiel estas; tia, kia estas; malfalsa; ne mensogita {*3}
# verbo : vorto, en Esperanto kun unu el la fina^joj "-i -as -is -os -us
-u", prezentanta agon a~u staton interalie la~u ^gia loko en tempo (la
_nomo_ de la ago a~u stato estas substantivo) {8}
# verda : * kun koloro de fre^saj herboj (la simbolo de Esperanto estas
kvinpinta verda stelo) {*4}
# vergo : pli-malpli longa, maldika bastono; vergi: frapi, bati per vergo
{8}
# verko : * arta skriba^jo (libro, rakonto, poemo), pentra^jo, skulpta^jo,
muzika^jo,...; verki: fari ion tian {*5}
# vermo : mola, senpieda besteto _(Vermes)_ {7}
# verso : unu linio de kanto, poemo a~u versa^jo (versoj ofte rimi^gas) {7}
# versio : priskribo a~u prezento de iu okaza^jo, el la vidpunkto de unu
persono; unu el pluraj (sinsekve faritaj a~u adaptitaj) formoj de iu verko
{X}
# ver^si : fluigi likvon el ujo {7}
# ver^sajna : kio ^sajnas esti vera kaj probable estas vera (ver/^sajn/a)
{X}
# verto : supro de homa kapo, kie kirli^gas haroj {8}
# vertico : la sekcopunkto de du rektoj de matematika figuro {9}
# vertikalo : linio je orta angulo (90 gr.) al la surfaco de senmova akvo;
linio rekte (mal)supren {9}
# veruko : elstara neregula^jo de la ha~uto {9}
# vespo : insekto kun nigre-flave striita korpo, lo^ganta en ne grandaj
popoloj, kun venena pikilo _(Vespa)_ {9}
# vespero : * komenco de nokto post tago; malheli^go {*3}
# vesperto : fluganta mamulo _(Chiroptera)_ {X}
# vesto : * io por meti sur la korpon por (parte) kovri ^gin; (vesti sin:
kovri sian korpon per vesto (ta~uga por la okazo)) {*3}
# ve^sto : senmanika vesto inter ^cemizo kaj jak(et)o {8}
# veti : interkonsenti, ke oni ricevos certan monsumon (a~u objekton a~u
servon), se io okazos (kontra~u fiksa pago, a~u kun, kutime egala,
kontra~ua veto) {9}
# vetero : * [pluvo, vento, ne^go, (mal)varmo, (mal)seko,... - kombino el
tiuj] {*4}
# veturi : * iri per veturilo (a~uto, biciklo, ^sipo...) {*2}
# veziko : sakeca parto en la korpo (ekzemple: urinveziko); (aer-:)
pli-malpli globforma kolekta^jo da aero en likvo; (sap-:) aero en maldika
tavolo da sapakvo en aero {9}
# vi : * [la alparolata(j) homo(j)] {*1}
# viadukto : ponto kun vojo a~u fervojo super vojo, fervojo, rivero,
valo,... {9}
# viando : * karno de besto, kiel man^ga^jo {*6}
# vibri : regule tremi, regule skueti^gi (kiam kordo de muzikinstrumento
vibras, oni a~udas tonon) {X}
# vic- : [sekvanta en vico; anstata~ua] (vicprezidanto: tiu, kiu funkcias
kiel prezidanto, kiam la prezidanto ne ^ceestas) {X}
# vico : * pluraj homoj a~u objektoj, en unu linio metitaj, unu post la
alia (unu apud la alia a~u unu malanta~u la alia); pluraj sinsekvaj
okaza^joj {*6}
# vidi : * rimarki per la okuloj {*2}
# vidpunkto : tio, kion iu pensas pri io (je bazo de la nun al li/^si
disponeblaj informoj) (vid/punkt/o) {X}
# vidvo : viro, kies edzino mortis {8}
# vigla : * agema; movi^gema; gaja {*6}
# viktimo : tiu, al kiu okazis io malbona {9}
# vila^go : * ne tre multaj (kelkdek, kelkcent, kelkmil) domoj kune, ofte
kun kampoj inter la domoj {*4}
# vino : * malforta (12% a~u malpli) alkohola trinka^jo el suko de vinberoj
_(Vitis)_ a~u el aliaj fruktoj {*5}
# vinagro : acida^jo farita el vino {X}
# vindi : ^cirka~uvolvi su^cinfanon per tuko a~u sorba^jo; ^cirka~uvolvi
korpoparton pro vundo a~u rompi^go {9}
# vintro : * parto de la jaro inter a~utuno kaj printempo, kiam estas
malvarme {*4}
# violo : florplanto _(Viola)_; (viol(kolor)a: kun ru^ge-blua koloro, pli
blua ol purpura) {7}
# violono : muzikinstrumento kun kvar kordoj, sonigataj per ar^co; violoni:
ludi violonon {9}
# vipo : batilo konsistanta el tenilo kaj ^snuro a~u rimeno; vipi: frapi,
bati per vipo {9}
# viro : * homo (a~u besto) kiu ne povas naski, sed kiu necesas por generi
(naskigi) idon {*2}
# virga : neniam sekskuni^ginta (homo, besto); neniam kulturita (tero) {9}
# virto : konstanta emo fari bonon kaj eviti malbonon {8}
# virtuala : ne reala, sed videbla kaj utiligebla sub certaj kondi^coj {X}
# vi^si : * forpreni malpura^jojn per frotado (ofte per tuko); simile
forigi skriba^jojn (de muro, tabulo,...) (skribitajn tiel, ke ili estas
vi^seblaj) {*6}
# vito : vinbero-planto _(Vitis)_ {8}
# vitro : * malmola, rompebla, travidebla materialo, farita el sablo {*4}
# vivi : * esti inter naski^go kaj morto; povi sin movi, sin nutri, sin
reprodukti (homoj, bestoj kaj plantoj vivas, ^stono a~u metalo ne vivas)
{*2}
# viza^go : * anta~ua parto de kapo, kun bu^so, nazo, okuloj {*3}
# viziti : * iri al iu homo a~u loko por paroli, vidi,... {*5}
# vo^co : * la sono de homa parolado a~u besta blekado; la (esprimita)
opinio de unu persono inter multaj {*5}
# vo^cdoni : (en por tio organizita vo^cdonado) esprimi sian vo^con
(opinion) por a~u kontra~u io (farota) a~u iu (en iu funkcio) (vo^c/don/i)
{X}
# vojo : * sur kio oni iras de unu loko al alia {*2}
# voja^gi : * iri a~u veturi al malproksima loko, a~u de loko al loko (al
loko...) (dum pluraj tagoj) {*3}
# voki : * venigi iun per (la~uta) diro; tiri ies atenton per (la~uta)
diro; telefoni al iu {*4}
# vokalo : parolsono, kiu povas formi silabon; litero, kiu indikas tian
sonon, en Esperanto: [a e i o u] {X}
# voli : * (forte) deziri fari ion a~u ke io estu farata {*2}
# volbo : arkforma plafono (en la mezo pli alta ol je la flankoj); simile
kurba surfaco {X}
# volonta : * faranta ion kun (a~u por) plezuro (ne profesie, ne pro devo)
{*6}
# volumo : aparte bindita parto de libro (kiu estas tro ampleksa por esti
eldonita en unu volumo) {9}
# volumeno : parto de spaco okupata de korpo, objekto,... (mezurata per
litroj a~u kubaj (centi)metroj) {9}
# volvi : * (plurfoje) ^cirka~umeti ion ^cirka~u io alia {*6}
# vomi : el^jeti per la bu^so la enhavon de la stomako {9}
# vorto : * sinsekvaj sonoj (a~u literoj) kun signifo {*2}
# vortaro : libro, en kiu estas listo de tre multaj vortoj de iu lingvo,
kun klarigoj a~u kun tradukoj en alia lingvo; (anka~u:) ^ciuj vortoj, kiujn
iu konas (vort/ar/o) {X}
# vosto : * la malanta~ua elstara parto de birdo a~u alia besto {*6}
# vualo : delikata (travidebla) tuko anta~u viza^go; vuali: kovri (la
viza^gon) per vualo; malhelpi la rigardon; ka^si (nuboj vualis la lunon)
{8}
# vulkano : monto formi^ginta el el^jeti^gintaj likvaj partoj de Tero;
monto, tra kiu el^jeti^gas a~u el^jeti^gis likvaj partoj de Tero {9}
# vulpo : sova^ga mambesto simila al hundo, kun pinta muzelo kaj pluma
vosto _(Canis vulpes,...)_ {8}
# vulturo : granda rabobirdo kun rekta hoka beko kaj pli-malpli nuda kapo
_(Vultur)_ {9}
# vundo : * difekto de la korpo, el kiu fluas sango; vundi (iun): fari
vundon {*6}
# 
# 
# 
# -z-
# 
# zebro : mambesto simila al ^cevalo, sed kun brune-blanke a~u brune-flave
striita ha~uto _(Equus zebra)_ {X}
# zinko : blue griza metalo _(Zn)_ {9}
# zipo : fermilo konsistanta el du rubandoj kun vico da dentoj; zipi: fermi
per zipo {X}
# zono : strio el ^stofo a~u ledo por meti ^cirka~u la talion; io, kio
^cirka~uas ion alian; spaco pli-malpli difinita por certa celo {7}
# zoologio : scienco pri animaloj {9}
# zorgi : * fari ^cion, por ke iu sentu sin bone, a~u por ke io okazu bone;
pensi pri tio, kion oni devas fari, por ke...; pensi pri tio, kio povus
okazi, se... {*4}
# zumi : a~udigi da~uran, malakran bruon, kiel faras mu^so ("zzzzz" a~u
"mmmmm") {9}
# 
# 
#