1. English. -- 2. Français. -- 3. Deutsch. -- 4. Nederlands. -- 5. Polski.
skemo (bildo: zh en es hi ar ru de fr ipa/ifa) -- sono (wav,mp3)

Alfabeto:

En Interreto:
TTT/WWW per Unicode (="text/html; charset=UTF-8") (kodo-numeroj: vidu noton):
a b c ĉ  d e f g ĝ  h ĥ  i j ĵ  k l m n o p r s ŝ  t u ŭ  v z .
TTT/WWW per Latin-3 (="text/html; charset=UTF-8") (kodo-numeroj: vidu noton):
a b c æ  d e f g ø  h ¶  i j ¼  k l m n o p r s þ  t u ý  v z .
ASCII: ^ C - skribo (bazo CCITT IA #5, 1968, telegrafa):
a b c ^c d e f g ^g h ^h i j ^j k l m n o p r s ^s t u ~u v z (^u,`u=~u).
ASCII: C H - skribo (oficiala FdE, 1888/1905, tradicia, presa, telegrafa):
a b c ch d e f g gh h hh i j jh k l m n o p r s sh t u u  v z .
ASCII: C X - skribo (IKEST, 1962, interkomputila):
a b c cx d e f g gx h hx i j jx k l m n o p r s sx t u ux v z .

(Sen Latin-3 -tiparo, por literoj koditaj en Latin-3 kutime aperas sam-numeraj signoj de Latin-1: ae(^c) /o(^g) para,bar(^h) 1/4,neg(^j) th(^s) 'y(~u). Sen Unikodo -tiparo, por en Unikodo koditaj aperas "nekonata".)

SKEMO: Resumaj prononc-indikoj.

IPA (Unicode (fonetika)):
a=[a] e=[ɛ] i=[i] o=[ɔ] u=[u] c=[ts] ĉ=[ʧ],[tʃ] ĝ=[ʤ],[dʒ] ĥ=[x] ĵ=[ʒ] ŝ=[ʃ] ŭ=[w],
b d f g h j k l m n p r s t v z = [b d f g h j k l m n p r s t v z].
IPA-ASCII (i.a. SAMPA):
a=/a/ e=/E/ i=/i/ o=/O/ u=/u/ c=/ts/ ^c=/tS/ ^g=/dZ/ ^h=/x/ ^j=/Z/ ^s=/S/ ~u=/w/,
b d f g h j k l m n p r s t v z = /b d f g h j k l m n p r s t v z/.

Son-ekzemploj de prononco.
WAV: "saluton!" -- "bonan tagon!" -- "ĝis baldaŭ!" -- (ne plej bonkvalitaj...)
MP3:  Pron. CD (MP3-trakoj): < www.esperantoeducation.com/proncd.html >. -- (iom Brita, sed bona)

5 personoj, 5 landoj, 4 kontinentoj, >15 lingvoj, 4 "mond"-lingvoj (ru, ar+fr, --, en, fr)... 1 komuna lingvo: Esperanto.

1. English. -- Pronunciation of Esperanto.

Important: The spelling of Esperanto is phonemic. In other words: Every letter should be pronounced (as far as possible) in the same way, with the same sound, in all positions. The vowels (only five: the letters a e i o u) should be clearly distinct from one another. The same holds for the (23) consonants. That simply means: an "a" should not sound like an "o" or an "e", and a "t" not like an "s" or a "d". (It does not matter much, whether the tip of the tongue touches the teeth, the gums or the palate, but a "d" should be voiced and a "t" should not...) That your pronunciaton may tell where you come from, most Esperanto speakers won't mind (they might find it interesting), as long as they can easily understand you. Understanding is what Esperanto is about, really. I hope the following indications may be of assistance... [By the way... I also hope 'your Esperanto' will soon be better than 'my English'!]

On the whole, Esperanto sounds more like Spanish, Italian, Croatian, Greek, Hindi, Swahili or Indonesian than like most ways of pronouncing English.

Vowels: The letters "a", "e", "i", "o", "u" sound roughly as in: "Are there three or two?" (without the r's).

Of the twenty-or-so English vowel sounds, regionally very different, the following seem to suit best:
Letter "a" sounds like "ah" in: "Ah! Father's car park." British: "Fast cars start last." (without the r's and not too long). (Some English speakers use a quite suitable "ah"-sound in: "Shut up!". Others (Jamaicans, young people in England,...) in: "That bad man.".)
Letter "e" sounds like "eh" in: "Next best dare: Let's test their fair sense." And... like some Americans' longer "eh"-sound in: "bad", "sad", "last", "fast". -- NOT a diphthong like in "name" (some Scots' "a" in "name" might do).
Letter "i" sounds like "ee" in: "He sees she feeds three sheep." -- NOT like in: "it".
Letter "o" sounds like "oh" in: "All fall storms cause raw corn.", "Courts fought naughty thoughts." -- NOT a diphthong like in "nose" (some Scots' "o" in "nose" might do).
Letter "u" sounds like some people's "oo" in: "Who fooled you too?" (With "beautiful oo's" pronounced with rounded lips.)
Millions of native English speakers pronounce "pot" as (someone else's) "pat", "pat" as "pet" and/or "pet" as "pit", so my examples can only be poor hints... On the other hand, many English speakers know the sound of Spanish or Italian vowels (the same five!), and those are good models for pronouncing Esperanto.

Esperanto vowels are pure monophthongs, like the basic vowels in most languages other than English!
For phoneticians, they are the five basic vowel sounds.
("Diphthongs" in Esperanto are combinations of a vowel + a consonant. The pronunciation of English "light" would be shown in Esperanto as "l.a.j.t.", and of English "boy" as "b.o.j.".)

If you speak (or know about) other languages than English, you are probably at an advantage.
(For other languages, the English names of a e i o u say nothing about their sounds!)
The letters a e i o u in Esperanto may well be pronounced like:
The letters a e i o u in Spanish (and languages with spelling based on Spanish, e.g. in Africa and the Americas), Italian, Rumanian,... (In Esperanto, however, two consecutive vowel letters are both fully pronounced.)
The letters á e i o u in Hungarian. (Hungarian pronunciaton of the letter "a" is too close to an "o".)
The letters a e i o u in Finnish and in the Baltic languages.
The letters a e i o u in Turkish (and in transcriptions based on Turkish, e.g. of Asian Turk languages).
The letters a è i o u in Indonesian (and in (transcriptions of) other languages in Indonesia). (Not the weak pronunciation of the letter "e".)
The letters a e i o u in Swahili and many other languages in Africa.
The letters a e i o u in Czech, Slowak, Slovenian, Croatian, Bosnian,...
The letters a e i o u (as transcribed) in Serbian, Macedonian, Bulgarian,...
The letters a e i o   (as transcribed) in modern Greek, even if in Greek the sounds are spelt in various ways. (Esperanto uses the letter "u" when in Greek "o.u." is written.)
The letters a è i o u (as transcribed) in Russian, if the Russian vowels are not weakened before or after word stress. (Letter "i" not like "yee", letter "e" not "yeh"!). (And as in several smaller European and Asian languages that use cyrillic script.)
The letters a e i o u (as transcribed) in Kartvelian (Georgian),...
The letters a e i o   (as transcribed) in Japanese. (For pronouncing the letter "u", lips should be more rounded in Esperanto than in Japanese.)
The letters a   i o u (as transcribed) in standard Chinese. (Letter "e": more like Chinese "e.i.", but not a diphthong; letter "i" like in "mi", not like in "zhi".)
The letters a e i o u (as transcribed) in Hindi, Urdu,... (in between "short" and "long" vowels).
The letters a e i o u (as transcribed) in Tamil, Telugu,... (in between "short" and "long" vowels).
The letters a e i o u (as transcribed) in modern Hebrew. (Not the reduced vowels (shëwa).)
(Arabic vowels vary too much in different regions for me to provide an easy model.)

Word stress is always on the last but one vowel. Stressed vowels are usually pronounced slightly longer, but without change of quality.

Consonants.

Letters "b", "d", "f", "h", "k", "m", "n", "p", "v", "z", as in English. (Some English speakers shouldn't put too much of an "h" after "k", "p" or "t": not "k-h-ap-h-it-h-ano" for "kapitano".)

Letter "c", as "t.s." in: "hats", "its", "fits", "tsunami".
Letter "g", as in: "go", "ago", "dog".
Letter "j", as the English letter "y" in: "you", "beyond", "boy".
Letter "l", as in: "let", "lot". -- NOT a vowel-like sound like in some English speakers' "milk" or "apple".
Letter "r" should be pronounced clearly, in all positions (also after a vowel!), preferably trilled or tapped like in Spanish or Italian. A "German uvular trill" will do, too. -- NOT like "w".
    ( -- Is it hard to make a difference between "l" and "r"? Then forget about the "preferred" pronunciation. Go for a "clear" pronunciation! Pronounce "l" in the front of your mouth with the tip (or more) of your tongue touching your upper teeth and gums (no flap, no trill) -- and pronounce "r" in the back of your mouth (trill or vibration or voiced friction) with your tongue lying down. Then at least the difference is clear! Then "koro" (heart) and "kolo" (neck) will not sound the same... You'll not be the only one with such an "r". (...A hint from an old teacher...).)
Letter "s" always sharp, as in: "see", "stop", "listen", "hiss". -- NOT like "z", as in: "is it?", "easy".
Letter "t" always as in: "tea". -- NOT as "sh" or "ch" as in: "nation" or "nature". -- Some English speakers should take care "not to drop their t's" (not to realize "t" as a glottal stop). Others should avoid pronouncing "t" as "d" between vowels.

Special Esperanto-letters, with diacritics.

[c circumflex], Unicode "ĉ", Latin-3 "æ", otherwise "c.h." or "c.x.", as English "c.h." in: "church", "chinchilla".
[g circumflex], Unicode "ĝ", Latin-3 "ø", otherwise "g.h." or "g.x.", as English "j" in: "jive", or "g" in: "gentle", "age", or both in: "judge".
[h circumflex], Unicode "ĥ", Latin-3 "¶", otherwise "h.h." or "h.x.", is a deep, guttural "h", as in Scottish "loch". As "k.h." in: "Kazakhstan".
[j circumflex], Unicode "ĵ", Latin-3 "¼", otherwise "j.h." or "j.x.", voiced, as in: "measure", "leisure". As "z.h." in: "Nizhinski", "Brezhnev".
[s circumflex], Unicode "ŝ", Latin-3 "þ", otherwise "s.h." or "s.x.", as English "s.h." in: "she", "fish".
[u breve], Unicode "ŭ", Latin-3 "ý", otherwise "u" or "u.x.", in "a.u." or "a.u.x." and "e.u." or "e.u.x.", as English "w" in: "how", "town", "crowd".

sound recordings.

[ A special remark on learning and using Esperanto: In other languages, what you say is "correct" if it follows the rules and the exceptions to the rules, and... if it's in line with the customs (there can always be someone who says: "But that's not the way we say it"), while there often are so many rules and exceptions to the rules that it will take you many years before you may even hope to know them all. (I myself... Never mind!) In Esperanto, what you say is "correct" if it is not against the rules, while there are not so many rules and no confusing exceptions. As soon as you have learnt a rule in Esperanto, you can apply it without fear of exceptions yet unknown... (Then, someone might say only: "I would phrase that in another way", and perhaps you might agree...) So: be confident! Esperanto is not someone else's language -- it will become a language of your own! ]

[[ Maybe of interest to English reading S.F. fans: Harry Harrison on Esperanto and the Stainless Steel Rat -- and his story about an 'alternity node' for Esperanto... ]]

Esperanto-festivalo ("Internacia Junulara Kongreso de Esperanto", en Pollando, 2005).

2. Français. -- Prononciation de l'espéranto.

Important: L'orthographe de l'espéranto est phonémique. En autres mots: Toute lettre doit être prononcée (autant que possible) de la même manière, avec le même son, dans toutes les positions. Les voyelles (cinq seulement: les lettres a e i o u) doivent être nettement distinctes l'une de l'autre. Le même est vrai pour les consonnes (23). C'est à dire, tout simplement: un "a" ne doit pas sonner comme un "o" ou un "e", ni un "t" comme un "s" ou un "d". (L'articulation précise -- soit "dentale" ou "alvéolaire" -- est de moindre importance, mais un "d" doit être sonore, un "t" doit être sourd.) Que l'on peut discerner votre provenance selon votre prononciation, pour le plupart des espérantophones ce n'est pas un problème (c'est plutôt intéressant). Si seulement on peut vous comprendre facilement. En effet, se comprendre est la raison d'être de l'espéranto... J'espère que mes indications vous aideront... [De côté: J'espère aussi, que 'votre espéranto' sera bientôt meilleur que 'mon français'!]

Voyelles "a", "e", "i", "o", "u", comme dans: "Après-ski comme tous."

Lettre "a", comme dans: "Ça va, là-bas?"
Lettre "e", comme dans: "C'est vrai, elle est très frêle." -- NE PAS comme dans: "le", "ce", "me".
Lettre "i", comme dans: "Il dit: Ici mi-prix."
Lettre "o", comme dans: "Folle comme notre bonne."
Lettre "u", comme "ou" dans: "Toujours pour vous."
Les voyelles nasales ("un bon vin blanc") n'existent pas en espéranto. (Alors, en espéranto, le mot "esperanto" n'est pas prononcé comme en français. Ça commence plutôt avec "espère Anne"...)
(Toute voyelle en espéranto fait une syllabe: "miel" en français, c'est "mielo" (mi è lo) en espéranto, et la prononciation du mot "miel" français est indiquée par "m.j.e.l."...)

L'accent tonique tombe toujours sur la voyelle pénultième (l'avant-dernière). Les voyelles accentuées sont normalement un peu plus longues, mais de même qualité.

Consonnes.

Lettres "b", "d", "f", "k", "p", "v", "z", comme en français. -- Lettres "l", "m", "n", "s", "t", comme souvent en français.

Lettre "c", comme "t.s." dans: "tsétsé", "tsar", "tsunami".
Lettre "g", comme dans: "gare", "goût", "grand".
Lettre "h", un soupir, comme en allemand et en anglais.
Lettre "j", comme "i-grec" dans: "payer", et comme dans: "yaourt", "paille".
Lettre "l", comme "l" dans: "lourd", "colle". -- NE PAS comme dans: "fille".
Lettre "m", comme "m.m." ou "m" dans: "comme", "âme", "mardi". -- NE PAS comme dans: "nom".
Lettre "n", comme "n.n." ou "n" dans: "bonne", "panne", "nous". -- NE PAS comme dans: "bon".
Lettre "r", de préférence un "r" bien vibrant, comme en espagnol ou en italien.
Lettre "s", toujours "s dur" comme dans: "six", "passer", "tasse". -- NE PAS comme "z" dans: "phase", "ils ont".
Lettre "t", comme "t" dans: "tête", "été". -- NE PAS comme dans: "nation".

Lettres accentuées de l'espéranto.

[c circonflexe], Unicode "ĉ", Latin-3 "æ", ou bien "c.h." ou "c.x.", comme "t.c.h." dans: "Tchèque", "caoutchouc".
[g circonflexe], Unicode "ĝ", Latin-3 "ø", ou bien "g.h." ou "g.x.", comme "d.j." dans: "adjoint", "Djibouti".
[h circonflexe], Unicode "ĥ", Latin-3 "¶", ou bien "h.h." ou "h.x.", comme un "h" profond, comme "c.h." allemand ou comme "k.h." dans: "Khartoum".
[j circonflexe], Unicode "ĵ", Latin-3 "¼", ou bien "j.h." ou "j.x.", comme "j" dans: "jour", ou "g" dans: "agent", ou les deux dans: "juge".
[s circonflexe], Unicode "ŝ", Latin-3 "þ", ou bien "s.h." ou "s.x.", comme "c.h." français, dans: "choux", "cacher".
[u brève], Unicode "ŭ", Latin-3 "ý", ou bien "u" ou "u.x.", dans "a.u." ou "a.u.x." et "e.u." ou "e.u.x.", comme "ou" bref dans anglais "how", "loud", allemand "aus", "Frau".

enregistrements sonores.

[ Un avis spécial sur l'étude et l'usage de l'espéranto: Dans d'autres langues, ce qu'on dit est "correct", si c'est conforme aux règles et aux exceptions aux règles, et... selon les coutumes (toujours quelqu'un peut dire: "Mais ce n'est pas comme ça que nous le disons"), pendant que souvent il y a tant de règles et d'exceptions aux règles, qu'après beaucoup d'années on peut à peine espérer de tout connaître. (Moi... Je vous en prie!) En espéranto, ce qu'on dit est "correct", si ce n'est pas contraire aux règles, pendant qu'il n'y a pas tant de règles et rien d'exceptions pour vous confondre. Dès que vous avez appris une règle en espéranto, vous pouvez l'appliquer, sans peur d'exceptions encore inconnues... (Puis... quelqu'un ne pourrait dire que: "Moi, j'exprimerais ça d'une autre manière", et peut-être vous seriez d'accord...) Alors: avez confiance en vous-même! L'espéranto n'est pas la langue d'autrui -- il deviendra une langue propre à vous! ]

Lernantoj en Togolando, en baza/supera lernejo iniciatita kaj helpata i.a. de diverslandaj Esperanto-grupoj. 2005.

3. Deutsch. -- Aussprache Esperanto.

Wichtig: Die Rechtschreibung des Esperanto ist phonemisch. Mit andern Worten: Jeder Buchstabe soll möglichst gleich lautend ausgesprochen werden in allen Positionen. Die Vokale (nur fünf: die Buchstaben a e i o u) sollen deutlich verschieden von einander sein. Dasselbe gilt für die (23) Konsonante. Das heißt ganz einfach, ein "a" soll nicht wie "o" oder "e" lauten, ein "t" nicht wie "s" oder "d". (Der genaue Artikulationspunkt -- ob "dental" oder "alveolar" -- ist weniger wichtig, doch ein "d" soll stimmhaft sein und ein "t" stimmlos.) Ob man wegen Ihrer Aussprache Ihren Ursprung ausfinden könnte, ist für die meisten Esperanto-Sprechenden unwichtig (oder gerade interessant), wenn man Sie nur leicht verstehen kann. Um Verstehen handelt es sich ja bei Esperanto... Ich hoffe, dass meine Anweisungen für Sie nützlich sein werden. [Übrigens... Ich hoffe auch, dass 'Ihr Esperanto' bald besser sein wird als 'mein Deutsch'!]

Vokale "a", "e", "i", "o", "u", wie in deutsch: "Dann rennt sie doch gut!"

Buchstabe "a" wie in: "Man kann das lassen."
Buchstabe "e" wie in: "Wenn es fällt, fällt es." -- NICHT wie in: "getan" oder "aber".
Buchstabe "i" wie deutsches "i.e." in: "Wie sieht sie die Tiere?"
Buchstabe "o" wie in: "Ob noch Post kommt?"
Buchstabe "u" wie in: "Nur kluge Buben tun's gut."
(Jeder Vokal bildet eine Silbe. "Zwielaute (Diphthonge)" in Esperanto sind Zusammensetzungen aus Vokal + Konsonant. Die Aussprache von deutsch "nein" wird in Esperanto durch "n.a.j.n." gezeigt, von "neun" durch "n.o.j.n.".)

Wortakzent immer auf dem vorletzten Vokal. Betonte Vokale sind gewöhnlich etwas länger, aber mit gleichem Klang.

Konsonante.

Buchstaben "b", "d", "g", wie auf deutsch, aber immer stimmhaft, wie in: "aber", "oder", "gut". -- NICHT wie "p", "t", "k" oder "c.h.".
Buchstaben "f", "h", "j", "k", "l", "m", "n", "p", "t", wie auf deutsch; "k", "p", "t" sind nicht aspiriert: nicht "k-h-ap-h-it-h-ano" für "kapitano", aber auch nicht "gabidano"...
Buchstabe "s" immer scharf, wie in: "dass", "lassen".
Buchstabe "z" immer wie stimmhaftes "s", wie in: "sie", "lesen".
Buchstabe "c" wie deutsches "z" in: "Zentimeter", "Zimmer".
Buchstabe "r" immer deutlich aussprechen. -- NICHT wie deutsches "c.h.".
Buchstabe "v" wie deutsches "w" in: "wie", "wo", "was".

Akzentierte Buchstaben des Esperanto.

[c Cirkonflex], Unicode "ĉ", Latin-3 "æ", oder sonst "c.h." oder "c.x.", wie deutsches "t.s.c.h.", wie in: "Tscheche", "Kutsche".
[g Cirkonflex], Unicode "ĝ", Latin-3 "ø", oder sonst "g.h." oder "g.x.", wie stimmhaftes "d.s.c.h." oder "d.s.h." in: "Dschungel".
[h Cirkonflex], Unicode "ĥ", Latin-3 "¶", oder sonst "h.h." oder "h.x.", wie deutsches "c.h." in: "ach".
[j Cirkonflex], Unicode "ĵ", Latin-3 "¼", oder sonst "j.h." oder "j.x.", wie stimmhaftes "s.c.h." in französisch "Journalist", "Page".
[s Cirkonflex], Unicode "ŝ", Latin-3 "þ", oder sonst "s.h." oder "s.x.", wie deutsches "s.c.h." in: "schieben", "Schade".
[u Breve], Unicode "ŭ", Latin-3 "ý", oder sonst "u" oder "u.x.", in "a.u." oder "a.u.x." und "e.u." oder "e.u.x.", wie in deutsches "au" in: "aus", "Frau".

Laut-Aufnahmen.

[ Eine Sonderbemerkung zu Esperanto lernen und gebrauchen: In anderen Sprachen ist was man sagt "richtig", wenn es gemäß den Regeln und den Ausnahmen von den Regeln ist, und... mit dem Brauch übereinstimmt (immer kann jemand sagen: "Aber so sagen wir das nicht"), während es oft so viele Regeln und Ausnahmen von den Regeln gibt, dass man sie nur nach vielen Jahren vielleicht vollständich kennen wird. (Ich selber... Schon gut!) In Esperanto ist was man sagt "richtig", wenn es nicht gegen die Regeln verstoßt, während es nicht viele Regeln gibt und keine verwirrende Ausnahmen. Sobald Sie eine Regel in Esperanto gelernt haben, können Sie sie anwenden ohne Angst vor noch unbekannten Ausnahmen... (Dann könnte jemand nur sagen: "Ich wurde das anders ausdrücken", und vielleicht wären Sie dann damit einverstanden...) Also: haben Sie Selbstvertrauen! Esperanto ist nicht die Sprache eines andern -- es wird eine Ihrer eigenen Sprachen werden! ]

Unu el la Esperanto-parolantaj Nobel-Premiitoj (Prof. Reinhard Selten, ekonomiko) inter Esperantistoj en Kubo. 2005.

4. Nederlands. -- Uitspraak van het Esperanto.

Belangrijk: De spelling van het Esperanto is fonemisch. In andere woorden: Elke letter moet zoveel als mogelijk met de zelfde klank uitgesproken worden in alle posities. De klinkers (slechts vijf: de letters a e i o u) moeten duidelijk verschillen van elkaar. Hetzelfde geldt voor de (23) medeklinkers. Dat wil heel eenvoudig zeggen: een "a" moet niet klinken als "o" of "e", en een "t" niet als "s" of "d". (Of de punt van de tong de tanden, het tandvlees of het verhemelte raakt, is van minder belang; maar een "d" moet stemhebbend zijn, en een "t" stemloos.) Dat men aan uw uitspraak zou kunnen horen, waar u vandaan komt, is voor de meeste Esperanto-gebruikers onbelangrijk (het is eerder interessant), wanneer men u maar gemakkelijk kan verstaan. Elkaar verstaan is immers waar het bij het Esperanto om gaat... Ik hoop dat mijn aanwijzingen daarbij helpen.

Klinkers "a", "e", "i", "o", "u", als in: "Attentie! Oproep!", "Mag men hier zot doen?".

Van de circa twintig Nederlandse klinkerklanken zijn voor het Esperanto de volgende geschikt:
Letter "a", ergens tussen "lat" en "laat" in. Als in: "Canadezen". Is dat "Ka na deze", of "Kan Ad deze"? (Als het maar niet een dialectische "ao" of "ae" is...)
Letter "e", als in: "Ver weg zegt Bert: stem wel fair!" -- NIET als in: "de" of "beer".
Letter "i", als Nederlandse "i.e." in: "Wie ziet hier die mini-vlieg?". -- NIET als in: "pit".
Letter "o", als in: "Soort voor soort doorzocht Rob compost." (De "oo" voor een "r" is vaak geschikt voor Esperanto; andere "oo's" minder.)
Letter "u", als Nederlandse "o.e." in: "Boer Koen zoekt koe." -- NIET als in: "buur" of "dus".
(Elke klinker vormt een lettergreep. "Tweeklanken" zijn in het Esperanto een combinatie van een klinker + een medeklinker. De uitspraak van Nederlands "mijn" wordt in het Esperanto aangegeven met: "m.e.j.n.", van "hoi!" met: "h.o.j.".)

Klemtoon altijd op de voorlaatste klinker. Beklemtoonde klinkers zijn gewoonlijk iets langer, maar met dezelfde klank.

Medeklinkers.

Letters "b", "d", "z", als in het Nederlands, maar altijd stemhebbend, zoals in: "babbelen", "denderden", "zigzag". -- NIET als "p", "t", "s".
Letters "f", "h", "j", "k", "l", "m", "n", "p", als in het Nederlands.
Letter "c", als "t.s." in: "muts", "fietsen", "tsunami".
Letter "g", als zogenaamde "zachte k", als in: "goal", "gangster", "gado-gado", of bij sommigen in: "zakdoek", "dekbed". (NIET een "zachte g"!)
Letter "r" altijd duidelijk uitspreken. -- NIET als "j", "w" of "g".
Letter "s", altijd scherp, als in: "soep", "kussen", "dus". -- NIET als een "z", zoals in: "fase".
Letter "t", altijd als een "t", als in: "toen", "weten", "niet". -- NIET als in: "politie", "lotion"!
Letter "v", als Nederlandse "w" of als Vlaamse of Surinaamse "v". -- NIET als "f" of Vlaamse of Surinaamse "w"!

Accentletters van het Esperanto.

[c dakje], Unicode "ĉ", Latin-3 "æ", of anders "c.h." of "c.x.", als "t.s.j." in: "Tsjechië", "hatsjoe!", als "c.h." in: "chachacha".
[g dakje], Unicode "ĝ", Latin-3 "ø", of anders "g.h." of "g.x.", ongeveer als "d.z.j.", zoals de "j" in: "John", "Jakarta", de "g" in: "gentleman", en "d.g." in: "bridge".
[h dakje], Unicode "ĥ", Latin-3 "¶", of anders "h.h." of "h.x.", als "c.h." in: "lachen".
[j dakje], Unicode "ĵ", Latin-3 "¼", of anders "j.h." of "j.x.", ongeveer als "z.j.", zoals de "j" in: "journaal", en de "g" in: "etage".
[s dakje], Unicode "ŝ", Latin-3 "þ", of anders "s.h." of "s.x.", als "s.j." in: "sjaal", "meisje", als "c.h." in: "chef", als "s.h." in: "shampoo".
[u boogje], Unicode "ŭ", Latin-3 "ý", of anders "u" of "u.x.", in "a.u." of "a.u.x." en "e.u." of "e.u.x.", als Nederlandse "u.w." in: "lauw", "nauw", "eeuw".

geluidsopnamen.

[ Een speciale opmerking over het leren en gebruiken van het Esperanto: In andere talen is wat men zegt "juist", wanneer het volgens de regels is en volgens de uitzonderingen op de regels, en... volgens de gewoonte (altijd kan er iemand zeggen: "Maar zo zeggen wij dat niet"), terwijl er vaak zoveel regels en uitzonderingen op de regels zijn, dat men ze pas na jaren misschien allemaal zal kennen. In het Esperanto is wat men zegt "juist", wanneer het niet in strijd met de regels is, terwijl er niet veel regels zijn en geen verwarrende uitzonderingen. Zodra u een regel van het Esperanto hebt geleerd, kunt u die toepassen, zonder angst voor nog onbekende uitzonderingen... (Dan kan iemand alleen zeggen: "Ik zou dat anders uitdrukken", en misschien bent u het daar dan mee eens...) Dus: heb vertrouwen in uzelf! Esperanto is niet de taal van een ander -- het zal een taal van uzelf worden! ]

Gastoj de privata Esperanto-feriejo/gastejo en Tempe, Arizono (USA). 2004.

5. Polski. -- Wymowa Esperanto.

Jak po polsku, prawie.
Tylko:

Litera "i" nigdy jak "j": "piano" (pi a no), "biero" (bi e ro), "naiva" (na i va).
Litery "c.i.", "n.i.", "s.i.", "z.i.", zawsze jak "c + i", "n + i", "s + i", "z + i". -- NIE jak po polsku: "ci", "nigdy", "siwy", "zima".
Litery "b", "d", "g", "z" nigdy jak "p", "t", "k", "s", i odwrotnie.
Litera "h" jak po niemiecku i po angielsku, -- NIE jako polski "c.h."!
Litera "v" jako polski "w.": n.p. "woda", "mowa". -- NIE jak "f". ("kvalito": "k. + w.", nie: "kfalito"!)

[c daszka], Unicode "ĉ", Latin-3 "æ", albo "c.h." lub "c.x.", jako polski "c.z.", n.p. "czy", "acz", "czarny".
[g daszka], Unicode "ĝ", Latin-3 "ø", albo "g.h." lub "g.x.", jako polski "d.r.z." lub "d.z. kropka", n.p. "drzewo", "w kadrze".
[h daszka], Unicode "ĥ", Latin-3 "¶", albo "h.h." lub "h.x.", jako polski "c.h.", n.p. "chory", "chudy", "duch".
[j daszka], Unicode "ĵ", Latin-3 "¼", albo "j.h." lub "j.x.", jako polski "r.z." lub "z. kropka", n.p. "rzeka", "rzut", "morze". -- NIE jako "s.z." jak n.p. "kurz"!
[s daszka], Unicode "ŝ", Latin-3 "þ", albo "s.h." lub "s.x.", jako polski "s.z.", n.p. "szafa", "szum".
[u haczyk], Unicode "ŭ", Latin-3 "ý", albo "u" lub "u.x.", w "a.u." lub "a.u.x." oraz "e.u." lub "e.u.x.": krótki "u", jak n.p. "automat", "Europa".

nagrania.

Diverslandaj Esperanto-parolantoj grupe grimpas monton en Slovakio. 2004.

NOTO.

Unicode: Ĉ=^C #264, Ĝ=^G #284, Ĥ=^H #292, Ĵ=^J #308, Ŝ=^S #348, Ŭ=~U #364.
Unicode: ĉ=^c #265, ĝ=^g #285, ĥ=^h #293, ĵ=^j #309, ŝ=^s #349, ŭ=~u #365.
Latin-3: Æ=^C #198, Ø=^G #216, ¦=^H #166, ¬=^J #172, Þ=^S #222, Ý=~U #221.
Latin-3: æ=^c #230, ø=^g #248, ¶=^h #182, ¼=^j #188, þ=^s #254, ý=~u #253.

Seminario "Esperanto @ Interreto". 2005.

(Programo por sintezi parolon de Esperanto (por Linux?) lau informo estas en: http://espeak.sf.net -- mi ne elprovis. Tiu programo lau mia kompreno uzas la samajn IPA-Ascii fonetikajn literojn kiel sube, do eble miaj indikoj povas helpi por perfektigi la rezulton... Tamen, tiu programo havas elekton "Esperanto", do eble jam funkcias tute bone...)

Ekzemplo de adapto por (imagita) parol-sintezilo:

(Bona por Unicode (UTF-8), Latin-3 (ISO-8859-3), C H, C X -- oni povus aldoni ^ C.)
(Bazo: Hispana (Kastilia), Itala.) (Efektivaj instrukcioj certe estas aliaj.)

#264 , #265 , #198 , #230 , CH , Ch , ch , CX , Cx , cx = /tS/ (tsh).
#284 , #285 , #216 , #248 , GH , Gh , gh , GX , Gx , gx = /dZ/ (dzh).
#292 , #293 , #166 , #182 , HH , Hh , hh , HX , Hx , hx = /x/ (kh).
#308 , #309 , #172 , #188 , JH , Jh , jh , JX , Jx , jx = /Z/ (zh).
#348 , #349 , #222 , #254 , SH , Sh , sh , SX , Sx , sx = /S/ (sh).
#364 , #365 , #221 , #253 , UX , Ux , ux = /w/ (w).
 
[Eble ne necesas mencii majusklojn kaj minusklojn aparte? Se ne, do estus:
#265 , #230 , ch , cx = /tS/ ...]
 
I , i = /i/ [i povas esti /j/ en Hispana, Itala.]
U , u = /u/ [u povas esti /w/ en Hispana, Itala.]
 
B , b = /b/ [b estas /b/ /B/ en Hispana.]
C , c = /ts/ [c estas /k/ /T/ en Hispana, /k/ /tS/ en Itala.]
D , d = /d/ [d povas esti /D/ en Hispana.]
G , g = /g/ [g povas esti /x/ en Hispana, /dZ/ en Itala.]
H , h = /h/ [h estas nenio en Hispana, Itala.]
J , j = /j/ [j estas /x/ /h/ en Hispana.]
LL , Ll, ll = /ll/ [ll estas /l^/ /j/ /Z/ en Hispana.]
V , v = /v/ [v estas /b/ /B/ en Hispana.]
Z , z = /z/ [z estas /T/ en Hispana, /ts/ /dz/ en Itala.]

(Se vi havas Unikodo -tiparon kun fonetikaj signoj, /S/=[ʃ], /Z/=[ʒ], /E/=[ɛ], /O/=[ɔ] (/D/=[ð], /T/=[θ], /B/=[β], /l^/=[ʎ].) -- Efektiva kodo supozeble estas alia.)

Tiam restas korekti la vort-akcenton. (Vortoj kun fine litero "j" /x/ en Hispana havas akcenton sur la lasta silabo: "reloj" en Hispana estas /rElOx/ kun /lOx/ akcentita, dum en Esperanto devas esti /rElOj/, (eble /rElOi/) kun /rE/ akcentita. Krome, en Esperanto, en plur-silabaj vortoj, je fino estas "a e i o u n s", kiuj ne prezentas problemon por "Hispaneca" prononco. En Itala, la akcento-reguloj estas pli komplikaj.)

"Kontrau lingvo-genocido", Monda Socia Forumo, Porto Alegre, Brazilo. 2005.

Frazo kun la sonoj de Esperanto, en diversaj skriboj, por komparo kaj por kontrolo de sintezilo:

(UNICODE) ĈEFA ŜIPHALEGO KVAZAŬ MUĜECE EĤADIS BRUAĴETOJN.
(unicode) ĉefa ŝiphalego kvazaŭ muĝece eĥadis bruaĵetojn.
(LATIN-3) ÆEFA ÞIPHALEGO KVAZAÝ MUØECE E¦ADIS BRUA¬ETOJN.
(latin-3) æefa þiphalego kvazaý muøece e¶adis brua¼etojn.
(ASCII C X) CXEFA SXIPHALEGO KVAZAUX MUGXECE EHXADIS BRUAJXETOJN.
(ASCII C x) CxEFA SxIPHALEGO KVAZAUx MUGxECE EHxADIS BRUAJxETOJN.
(ASCII c x) cxefa sxiphalego kvazaux mugxece ehxadis bruajxetojn.
(ASCII C H) CHEFA SHIPHALEGO KVAZAU MUGHECE EHHADIS BRUAJHETOJN.
(ASCII C h) ChEFA ShIPHALEGO KVAZAU MUGhECE EHhADIS BRUAJhETOJN.
(ASCII c h) chefa shiphalego kvazau mughece ehhadis bruajhetojn.
(ASCII ^ C) ^CEFA ^SIPHALEGO KVAZA~U MU^GECE E^HADIS BRUA^JETOJN. KVAZA^U. KVAZA`U.
(ASCII ^ c) ^cefa ^siphalego kvaza~u mu^gece e^hadis brua^jetojn. kvaza^u. kvaza`u.

Esperantistoj de Pekino (Beijing) akvumis arbojn en la Pekina Esperanto-arbareto. 2005.
(La verdaj karaktroj sur la roko signifas "mondlingvo": tiel oni nomas Esperanton tie.)

(Rimarkigo de la verkinto: Mi provis prepari la enhavon tiel, ke vid-handikapitaj uzantoj de parol-sinteziloj povu (grandparte) sekvi la enhavon. (Tial diversloke ekzemple "c.h." kun punktoj, kaj pli longaj prononc-ekzemploj.) Mi supozas, ke kroma uzo de brajlo-legilo tamen utilas. Por ne estigi ekstrajn problemojn dum uzo de ne-jam-adaptita parol-sintezilo, mi evitis la uzon de supersignitaj literoj en la Esperanta teksto.)

(Krome pri la paĝo-redakto (sen evito de supersignoj): La fotoj estas tiel prilaboritaj, ke ili ne taŭgas por plua reprodukto, ĉar mi ne havas la kopirajton... En la lasta foto mi verdigis la tekston kaj la stelon sur la ŝtono, por montri, ke ili estas... verdaj, kaj ne ruĝaj, kiel ĝenerale estas surskriboj (kaj precipe steloj) en Ĉinio... -- La teksto por la Angla estas iom ampleksa, ĉefe pro tio, ke rilato inter skribo kaj sono en la Angla estas tre ne-rekta (kaj laŭ la regiono malsama), kaj ke do ĉiu klarigo pri prononco por Angle-parolantoj estas pli komplika, ol por parolantoj de aliaj lingvoj. Por multaj lingvoj ja sufiĉas skema tabelo.)

(C) 2005 WFP, LLS, NL.

Baza Esperanta Radikaro

www.esperanto.net -- mult-lingvaj informoj pri Esperanto.

www.lernu.net -- www.kurso.com.br -- Esperanto-kursoj per diversaj lingvoj.

www.eventoj.hu/kalendar.htm -- kunvenoj, kongresoj, konferencoj, festoj, festivaloj, vojaĝoj, ekskursoj,...

www.uea.org/katalogo -- katalogo (kaj vendejo) de libroj, diskoj, bendoj,... en Esperanto.

purl.org/net/bensonkurso -- (antikva) Esperanto-kurso per bildoj, nur en Esperanto.

Esperanto speech synthesizer speech synthesis spraak-synthesizer spraaksynthesizer spraak-synthese spraaksynthese Sprachsynthese Sprach-Synthese